Όταν ακούμε ή διαβάζουμε τη λέξη renaissance, η οποία κυριολεκτικά σημαίνει αναγέννηση, οι σκέψεις συχνά στρέφονται σε διάσημους ιστορικούς καινοτόμους, παγκόσμιους ανθρώπους του δέκατου πέμπτου και δέκατου έκτου αιώνα, όπως ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο Νικόλαος Κοπέρνικος και ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Ο καθηγητής Klaas van Egmond υποστηρίζει στο βιβλίο του Homo Universalis (το οποίο εξαντλήθηκε) την ανάγκη μιας νέας ευρωπαϊκής αναγέννησης. Ο Frans Spakman θεωρεί ότι η εποχή στην οποία ζούμε σήμερα είναι η ολοκλήρωση της Αναγέννησης. Αυτό φαίνεται στην ακόλουθη διάλεξη που έδωσε σε ένα συμπόσιο για τον Marsilio Ficino.
Ζούμε σε μια εποχή κατά την οποία το νόημα του κόσμου και της ανθρωπότητας γίνεται όλο και πιο δύσκολο να συλληφθεί με τη βοήθεια της κατανόησης: είναι σαν τα νοήματα να μην είναι τόσο σταθερά και φαίνεται ότι η λαβή ενός αντικειμενικού εξωτερικού κόσμου εξαφανίζεται. Φυσικά αυτό δεν θα έπρεπε να επιτραπεί να συμβεί, γιατί σίγουρα υπήρχε ένα μεγάλο καθήκον για την επιστήμη να βάλει ένα τέλος σε αυτό μέσω ορισμών και αξιωμάτων - ανιχνεύοντας τους αδιάψευστους νόμους της φύσης, όπως έγινε τους προηγούμενους αιώνες.
Ακόμη πιο πρόσφατη είναι η απώλεια των αδιάσειστων και αδιαμφισβήτητων ορισμών: κάθε λεξικό φαίνεται να έχει τους δικούς του ορισμούς και οι πραγματικά καλοί ορισμοί που αντέχουν στο χρόνο γίνονται αποδεκτοί όλο και πιο σπάνια.
Τι σχέση έχει αυτό με τον Φισίνο; Προφανώς όχι και τόσο, αλλά σε αυτό το επιχείρημα ελπίζω να καταστήσω σαφές ότι η έννοια των συνόρων και των κατοίκων των συνόρων γίνεται όλο και πιο κεντρική στην πραγματικότητα που βιώνουμε σήμερα. Θα ήθελα επίσης να θίξω την ιδέα του Φισίνο για την αθανασία της ψυχής, ιδιαίτερα την ενεργοποίηση αυτού του αθάνατου δυναμικού. Από αυτή την άποψη, θα ήθελα να μιλήσω για την αποθανατοποίηση της ψυχής ως μια πραγματική renaissance, ως μια αληθινή αναγέννηση. Και αυτό έχει να κάνει με τον Φισίνο, από ιστορική και πολιτιστική άποψη.Αυτό που έχει επιτύχει τόσο θαυμάσια στην τεχνολογία και τις εφαρμογές της, συχνά αποτυγχάνει σε άλλους κλάδους. Το ανησυχητικό είναι ότι η αλληλοδιείσδυση ή και η διάχυση των νοημάτων γίνεται όλο και πιο έντονη και οι βεβαιότητες τίθενται υπό αμφισβήτηση. Το νόημα είναι όλο και περισσότερο φορτωμένο με θεωρίες, και από τη "Δομή της Επιστημονικής Επανάστασης" του Kuhn, που δημοσιεύθηκε τη δεκαετία του 1960, τα καθιερωμένα γεγονότα έχουν σχετικά προσαρμοστεί σε παραδείγματα: χρονικά περιορισμένες εικασίες για τον υποτιθέμενο αντικειμενικό εξωτερικό κόσμο.
Ο συνδυασμός ορίου και αθανασίας καταλήγει στο Τώρα, σε μια τελεία του χρόνου, στην αιωνιότητα μέσα στο χρόνο ως πλαίσιο πραγμάτωσης. Αυτό ιστορικά δεν είναι τόσο καινούργιο, διότι ένας από τους μεγαλύτερους εμπνευστές του Φισίνο, ο Ερμής Τρισμέγιστος, το είχε ήδη αποδείξει. Αλλά πολιτισμικά, ας πούμε ευρωπαϊκά, είναι αρκετά ταμπού, και επιστημονικά - δηλαδή σύμφωνα με τις γενικά αποδεκτές αρχές και αντιλήψεις - η αθανασία δεν είναι νοητή και βρίσκεται εκτός κάθε πλαισίου.
Για να ξεκινήσουμε με την ιστορία: ο Φισίνο είχε την ιδέα της αθάνατης ψυχής, όπως είναι γνωστό, κυρίως από τον Πλάτωνα, και από την εμπειρία του, στην οποία ο στοχασμός ήταν σημαντικός, προσπάθησε να παρουσιάσει τα επιχειρήματα για την ύπαρξη αυτής της αθάνατης ψυχής. Ο καθηγητής Kristeller, στη μοναδική μελέτη του για τη ζωή και τα έργα του Ficino, έχει εμβαθύνει σε όλα αυτά τα επιχειρήματα αρκετά βαθιά. Αυτό δείχνει ξεκάθαρα, για παράδειγμα, τον νόμο ότι το ίσο έλκει το ίσο, το επιχείρημα της συγγένειας. Αυτό το επιχείρημα έρχεται μάλλον σε αντίθεση με τον μαγνητικό νόμο ότι το ίδιο πράγμα απωθείται. Αλλά βλέπετε επίσης, για παράδειγμα στον κόσμο των επιχειρήσεων, ότι τα καταστήματα του ίδιου τομέα κάθονται κοντά μεταξύ τους, οπότε δεν είναι απαραίτητο να πρόκειται για πνευματικό γεγονός.
Επιπλέον, είναι αμφίβολο αν οι λεγόμενες αποδείξεις της ύπαρξης της αθάνατης ψυχής έχουν πραγματικά σημασία, διότι ποιος θα ωφεληθεί από αυτές. Εξάλλου, η ίδια η αθάνατη ψυχή διαθέτει επαρκή δύναμη πίστης για να ζήσει μια πραγματικά πνευματική ζωή και η θνητή ψυχή μπορεί μόνο να ενοχληθεί ή, ας πούμε, να μπερδευτεί από αυτήν. Επειδή είναι πολύ πέρα από τα όρια της εμπειρίας του γήινου θνητού. Επιπλέον, από τη θεωρητική απόδειξη και μόνο η θνητή ψυχή δεν μπορεί να αντλήσει καμία δύναμη πίστης.
Ότι υπάρχουν και τα δύο, η θνητή και η αθάνατη ψυχή, ο Φισίνο θα μπορούσε να τα μάθει από το Corpus Hermeticum, το 2ο βιβλίο, στο οποίο ο Ποιμάνδρης μιλάει στον Ερμή στον στίχο 41: "Μάθε ότι κάθε ζωντανό ον αποτελείται από ύλη και ψυχή, και αθάνατο και θνητό, και λογικό και παράλογο. Εδώ προκύπτει μια σύνδεση με το προηγούμενο συμπόσιο για τον Σπινόζα (σειρά συμποσίων 2), μια σύνδεση με τις έννοιες του Λόγου και της Ψυχής.
Αλλά δεν υπάρχει μόνο σύνδεση με το εν λόγω συμπόσιο. Ο Ficino παρουσιάζει επίσης τον ρόλο της φιλοσοφίας με πολύ σπινοζιστικό τρόπο, για παράδειγμα στην επιστολή του με τίτλο "Εύφημος λόγος για τη φιλοσοφία μέσω της ευγλωττίας, της ηθικής, της λογικής και της γνώσης του Θεού". Η φιλοσοφία", γράφει ο Φισίνο, "μας δείχνει τον δρόμο προς αυτή την [πνευματική] ζωή ξυράφι-ξυράφι, άλλοτε από άμεση ενόραση, άλλοτε με τη βοήθεια της λογικής. Πιστεύω ότι μας οδηγεί εκεί σε τέσσερα βήματα: καλή συμπεριφορά, γνώση των νόμων της φύσης, μαθηματικά και μεταφυσική".
Είναι δελεαστικό να επεκταθούμε εκτενώς και με παραδείγματα, αλλά όπως είπα, η σημερινή κρίση, με όποιο νόημα πρέπει να της αποδίδεται, είναι τόσο βαθιά που δεν μπορούμε να συζητήσουμε επιστημονικά έννοιες όπως η αθανασία. Επομένως, θα συνεχίσουμε τη διάλεξη αυτή από μια ζωντανή αφετηρία, δηλαδή την έμπνευση του Φισίνο από τον Πλάτωνα και τον Ερμή.
Η καινοτομία και η μοναδικότητα του Ficino, κατά την άποψή μου, έγκειται εν μέρει στην προσπάθειά του να δώσει περιεχόμενο στην περίοδο της Αναγέννησης όσον αφορά τη στάση ζωής (καλή συμπεριφορά) και τον προσανατολισμό της ζωής. Ιδιαίτερα σε συνδυασμό με τη διαδικασία της αθανασίας της ψυχής, όπου και πολιτισμικά χαράσσεται μια νέα διαδρομή μέχρι την εποχή μας. Όσον αφορά την ερμηνεία του για τη φιλία και την Αγάπη, προσπαθεί ταυτόχρονα να μετατοπίσει το όριο που έθεσε ο Πλάτωνας - ίσως εμπνευσμένος από τον Ερμή - προς τη συνειδητοποίηση και τη δράση ως άνθρωπος της Αναγέννησης.
Το Corpus Hermeticum επικαλείται συχνά μια διαδικασία πραγμάτωσης του Θεού και την αθανασία της ψυχής, οπότε δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ο Φισίνο εμπνεύστηκε από αυτό να προχωρήσει πιο μακριά από ό,τι ο Πλάτωνας είχε θεωρήσει δυνατό. Γιατί ο Ficino γράφει στον ίδιο εγκώμιο της φιλοσοφίας τα εξής: Ο θείος Πλάτων λέει ότι το ουράνιο και αθάνατο στον άνθρωπο πεθαίνει υπό μια ορισμένη έννοια μόλις εισέλθει σε ένα γήινο και θνητό σώμα και ξαναζωντανεύει όταν το εγκαταλείπει. Αλλά υπερβαίνουν επίσης το σώμα με την επιμελή άσκηση του διαλογισμού, ακόμη και πριν από τον σωματικό θάνατο, διότι τότε η φιλοσοφία, αυτό το φάρμακο για όλα τα ανθρώπινα δεινά, καθαρίζει τον ψυχικό νου με ένα φάρμακο που βελτιώνει τη συμπεριφορά". Θα μπορούσε εύκολα να είναι μια σύσταση για την Ηθική του Σπινόζα!
Λόγω της δραστηριότητας του Φισίνο στη μετάφραση και διάδοση του Πλάτωνα και άλλων φιλοσόφων και των ερμητικών συγγραμμάτων, η έμφαση στην καινοτόμο στάση του ίδιου του Φισίνο απέναντι στη ζωή και τον τρόπο ζωής κινδυνεύει να χαθεί κάπως από τα μάτια, αλλά σύμφωνα με τον Πλάτωνα ήθελε επίσης να υπερβεί ένα άλλο όριο, δηλαδή αυτό της εξουσίας του Κρόνου. Ο Πλάτωνας λέει ότι το ανώτερο μέρος του ανθρώπου υπάγεται στην εξουσία του Κρόνου και το κατώτερο μέρος στον Δία, αλλά ο Φισίνο θέλει να σπάσει αυτό το παλιό σκηνικό, με ζήλο, όπως τόσο συχνά.
Ο Ficino, στην επιστολή του για τη φύση και το καθήκον του ίδιου του ανθρώπου, λέει τα εξής: "Είναι καλύτερα να αγαπάς τα αιώνια πράγματα παρά να τα κρίνεις, γιατί είναι πολύ δύσκολο να τα κρίνεις σωστά, αλλά δεν μπορεί ποτέ να τα αγαπήσεις λάθος. Ποτέ δεν μπορούν να αγαπηθούν υπερβολικά". Μοιάζει με έκκληση του 20ου αιώνα για την ανατροφή των παιδιών.
Κρίνοντας και διατάσσοντας, αυτές είναι ιδιότητες που μοιάζουν με του Κρόνου και σύμφωνα με τον Ficino μπορούν να αντικατασταθούν καλύτερα από την ψυχή, που κατευθύνεται προς την αιωνιότητα, από μια κατευθυνόμενη προς την Αγάπη. Η φιλοσοφία του Ficino και η στάση του απέναντι στη ζωή διαπνέονται από την εστίαση στη φιλία και την Αγάπη υπό το πρίσμα της αθανασίας. Κατά τη γνώμη μου, ο Ficino ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του. Ακριβώς επειδή έκανε μια σύνδεση με την αθανασία της ψυχής.
Στη ροδοσταυρική παράδοση βρίσκουμε αυτή την αφετηρία μόνο τον 20ό αιώνα σε ένα συγκεκριμένο και διασυνοριακό πλαίσιο: η κ. A. van Warendorp είπε σχετικά στις αρχές του 20ού αιώνα: "Η αγαπητική, αυτοθυσιαστική υπηρεσία προς τους άλλους είναι ο συντομότερος, ο ασφαλέστερος και ο πιο χαρούμενος δρόμος προς τον Θεό".
Είναι μια λογική συνέχεια του Πλάτωνα, αλλά ο Φισίνο έχει κάνει μια νέα αρχή που φτάνει πιο μακριά. Πιθανόν αυτό να οφείλεται εν μέρει στον ίδιο του τον χαρακτήρα και επιπλέον εμπνεύστηκε από το πνεύμα της Αναγέννησης, από το Corpus Hermeticum του Ερμή και από τον Χριστιανισμό. Είναι πράγματι γεγονός ότι ο Χριστιανισμός, με την αντίληψή του για την αθάνατη, αιώνια Αγάπη, καθώς και την ιδέα της ταπεινότητας, έφερε κάτι νέο. Ειδικότερα, η κατηγορία που δίνει ο Παύλος στην Αγάπη ως την απόλυτη δύναμη της αθανασίας θα ενέπνευσε τον Φισίνο, η Αγάπη που μπορεί να κάνει τα πάντα και δεν είναι από αυτόν τον κόσμο.
Αλλά είναι επίσης σαφές ότι αυτή η Αγάπη είναι απελπιστικά προβληματική ως πολιτισμικό δεδομένο. Εξάλλου, ως πρόσωπα δεν πρέπει να μπορούμε να κατέχουμε ή να χαρίζουμε αυτή την αθάνατη αγάπη και σύμφωνα με τον ίδιο τον Παύλο δεν υφίσταται προσωπική αποδοχή.
Επομένως, η αγάπη θα πρέπει να είναι απρόσωπη για να διεκδικήσει την αιωνιότητα, και σε κάθε περίπτωση χωρίς να λαμβάνει υπόψη της το πρόσωπο. Παρ' όλα αυτά, ο Φισίνο έκανε πρωτοποριακό έργο εκφράζοντας κυρίως τη φιλία και την Αγάπη στη στάση του απέναντι στη ζωή. Τα γράμματά του είναι μια συνεχής μαρτυρία των προσπαθειών του να το κάνει αυτό, όπως για παράδειγμα η αφετηρία του, που εκφράζεται στο γράμμα "Μια φιλία που σφυρηλατείται από τον Θεό είναι διαρκής".
Ούτε χρειάζεται να ανησυχούμε ότι ο Φισίνο ήθελε να παραμερίσει όλες τις αξίες του Κρόνου του Πλάτωνα, διότι ο Φισίνο δεν ήταν σίγουρα αναρχικός, θεωρούσε την πειθαρχία απαραίτητη προϋπόθεση για την πνευματικότητα. Αν κάτι ευνοεί τη διάσπαση του ορίου που έθεσε ο Κρόνος, τότε αυτό είναι η στάση ζωής που θέτει τον εαυτό της στην υπηρεσία των άλλων, η οποία ξεκινά από το μη-Εγώ για να κάνει το Ον, την αθάνατη ψυχή, στον εαυτό της απώλεια. Δεν είναι βέβαιο αν ο Φισίνο εμπνεύστηκε από την ερμητική αρχή του "να δέχεσαι τα πάντα, να δίνεις τα πάντα και έτσι να ανανεώνεις τα πάντα". Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι μέσω της έμπνευσής του εκπληρώθηκαν βασικές προϋποθέσεις για την απελευθέρωση της αδελφοσύνης ή της κοινωνίας των ψυχών και της αληθινής Αγάπης. Αυτό που είναι επίσης βέβαιο είναι ότι με αυτή την ερμητική αρχή θα μπορούσε και μπορεί να λυθεί το δίλημμα της Καινής Διαθήκης σχετικά με την παραδοχή του προσώπου.
Στη βόρεια Ιταλία ο χρόνος ήταν ώριμος για μια τέτοια ερμητική ανανέωση και η ατμόσφαιρα κατάλληλη, ενόψει της επιστημονικής και καλλιτεχνικής καινοτομίας που ξεπερνούσε τα σύνορα, σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ευρώπη όπου η αναγέννηση ξέσπασε κάπως αργότερα.
Το σύμπλεγμα του ορίου, της τάξης, της δομής, της ιεραρχίας, της κρίσης, του χρόνου, του σχεδίου, του νόμου, της ομοιόμορφης εξέλιξης, ήταν στην Αναγέννηση, πολύ πριν από αυτήν, αλλά και στους αιώνες που ακολούθησαν, υποδηλωμένο από τον γενικό παρονομαστή Κρόνο, ο οποίος με τη σειρά του είχε τον πρόδρομό του στον Χρόνο. Όλα αυτά μπορούν να αναχθούν κυρίως στον Πλάτωνα, ο οποίος δίνει στον Χρόνο - ή στο χρόνο - αυτόν τον κεντρικό ρόλο κοσμολογικά και κοσμολογικά, όπως φαίνεται από τον θαυμάσιο, κάπως κοσμογονικό διάλογο Τίμαιος, καθώς και από την έκκλησή του στους Νόμους "να μιμηθούμε με κάθε τρόπο τον τρόπο ζωής της εποχής του Χρόνου". Από τον Τίμαιο, ο οποίος μεταφράστηκε από τον Χαλκίδιο ακόμη και πριν από τον Φισίνο, φαίνεται ότι η θεότητα έκανε μια κινητή απομίμηση της αιωνιότητας στην κυκλική τροχιά του ήλιου, της σελήνης και των πλανητών και ότι, διαμορφώνοντας αυτά τα ουράνια σώματα, γέννησε τον χρόνο.
Το αποκρυσταλλωμένο, αμείλικτο και σκληρό πρόσωπο του Χρόνου ονομαζόταν και ονομάζεται επίσης θάνατος, γεγονός που υποδηλώνει τη γνωστή σχέση μεταξύ χρόνου και θανάτου. Η διαδικασία της υπέρβασης του θανάτου μέσω της ανανέωσης, η διαδικασία της συνείδησης που συνδέεται με την αθανασία της ψυχής, ονομάζεται πέρασμα από την πύλη του Κρόνου, συγκρίσιμη με το παύλειο "ο θάνατος καταπίνεται στη νίκη". Ο Ficino έχει υποδείξει δύο σημαντικές διαδρομές μέσα από αυτή την πύλη του Κρόνου. Λαμβάνοντας υπόψη τη σχετικότητα των εννοιών με την οποία ξεκίνησε αυτή η διάλεξη, και προκειμένου να αποφευχθεί η υπόνοια της ολικής αγιοποίησης μέσω της αστρολογίας, είναι καλό να καταλήξουμε σε έναν πιο λεπτομερή ορισμό της θέσης εδώ.
Πέρα από την ωροσκοπία και πέρα από τις συγκλονιστικές ψυχολογικές πιθανότητες, τα δράματα και τις μελλοντικές εικασίες των προσωρινών προσωπικοτήτων που είμαστε, υπάρχει ένα επίπεδο κοσμικών σχέσεων στο οποίο τα αστέρια και οι πλανήτες κινούνται ως αντικειμενικές οντότητες και στο οποίο έχουν τις συνέπειές τους ως πηγές ακτινοβολίας ή/και δυνάμεων. Αυτό το επίπεδο παρουσιάζεται μερικές φορές ως σοφία, ένας λόγος για τον οποίο χρησιμοποιείται το όνομα αστροσοφία. Ένας άλλος λόγος είναι ότι η σοφία επικαλείται τη λογική, την αντικειμενικότητα, την ειρήνη, την ισορροπία και την καθολική εγκυρότητα. Για τον Ficino επρόκειτο επίσης για γνώση, μια προσέγγιση που αποδίδει την άποψη των Αιγυπτίων.
Στη συνέχεια, δεν θα γίνει προσπάθεια να δοθεί ένα επεξηγηματικό μοντέλο, βασισμένο στην αστρολογία, αλλά χρησιμοποιώντας νοηματικές έννοιες, οι οποίες συνδέονται επίσης με τα ονόματα των πλανητών. Όπως για παράδειγμα η ελληνική μυθολογία εξακολουθεί να παρέχει χρήσιμα νοήματα στον πολιτισμό μας, χωρίς την ιστορική υλιστική υπόθεση ότι η αναπαράσταση που παρουσιάζεται από την ελληνική μυθολογία είναι έγκυρη. Ο λόγος για τον οποίο η πολιτιστική και πνευματική ανανέωση του Φισίνο, η κεντρική έννοια του ορίου και του Κρόνου εξετάζονται σε αυτόν τον προβληματισμό είναι εν μέρει για να παραμείνουμε κοντά στον Φισίνο.
Με την εκπλήρωση του νόμου το σύμπαν προσφέρει μια νέα πνευματική διάσταση, στην οποία υπάρχει ένα "εναλλακτικό σύμπαν", που υψώνεται πάνω από τη στενή πολιτιστική τάξη. Στον δυτικό πολιτισμό μιλάμε σε αυτό το πλαίσιο για τον Χριστό και όσον αφορά την υπερφυσική τάξη για την τάξη του Μελχισεδέκ.
Universum σημαίνει: κατευθύνεται σε ένα σημείο, πλήρης συγκέντρωση, περιεκτικότητα σε όλα. Τότε το κενό γεφυρώνεται. Χάος σημαίνει κυριολεκτικά κενό και το αντίθετο είναι το σύμπαν. Η ελληνική μυθολογία είναι σαφώς σημαντική σε αυτό το πλαίσιο.
Στην αρχή της Ελληνικής πολιτιστικής περιόδου, η οποία ήταν τόσο πλούσια για την Ευρώπη, αναφερόταν στη μυθολογία αυτή η σχέση μεταξύ του Χρόνου, της αρχής του χρόνου και της τάξης, και του Ουρανού, της αρχής της Ελευθερίας αλλά χωρίς τη χρονική τάξη, αντιπροσωπεύοντας έτσι το χάος. Ο Χρόνος - ο Κρόνος των Ρωμαίων - προήλθε από τον Ουρανό, τον πατέρα του, αλλά όπως είναι γνωστό, διαλύει τον πατέρα του, καθιστά ως εκ των προτέρων αδύνατη κάθε γόνιμη ουράνια Ελευθερία στη χρονική τάξη και έτσι περιορίζει αυτόν τον χωροχρόνο με έναν τρόπο που ο Αριστοτέλης αργότερα κατανοεί καλά: ο Αριστοτέλης δείχνει ότι ο κόσμος είναι περιορισμένος.
Στον περιορισμό του κόσμου δεν υπάρχει χώρος για την αθανασία της έννοιας της ψυχής του Πλάτωνα και του Φισίνο. Ο Φισίνο είχε ήδη συνειδητοποιήσει ότι η αθάνατη ψυχή μπορεί να είναι παράγοντας μόνο αν η ποιότητα μπορεί να δηλωθεί με όρους αιωνιότητας και απείρου. Προσπαθεί επίσης να το υποδείξει και να το καταστήσει σαφές στους συγχρόνους του με διάφορους τρόπους. Αλλά κάνει περισσότερα, διότι υποδεικνύει επίσης τα εργαλεία με τα οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, αυτός ο περιορισμός μπορεί να σπάσει στο καθαρά ανθρώπινο επίπεδο, όπως είδαμε ιδιαίτερα στον τομέα της φιλίας και της Αγάπης.
Ο έρωτας είναι φωτιά και ο ενθουσιασμός αυτής της φωτιάς διαπερνούσε τον Φισίνο, αλλά διεκδικούσε επίσης το αληθινό Πνεύμα της ελευθερίας - τον γενάρχη Ουρανό. Τώρα ο Ερμής υποδεικνύει ότι σε αυτή τη διαδικασία, με αγάπη και μεγάλη διορατικότητα, πρέπει να γίνει ένας διαχωρισμός μεταξύ φωτιάς και γης. Όταν τώρα θυμόμαστε το τρομερό κείμενο για την Αγάπη από την Α΄ Κορινθίους 13, γίνεται αμέσως σαφές πώς αυτή η Αγάπη εμφανίζεται πράγματι στη θνητή μας συνείδηση ως μια έντονα διακριτή πραγματικότητα. Το χωρίο περιέχει στους στίχους 4 έως 6 όχι λιγότερο από μια επταπλή άρνηση, μια άρνηση των κοσμικών κανόνων αυτοσυντήρησης, και γίνεται μια έκκληση σε πτυχές αυτής της απόλυτης Αγάπης που είναι αδύνατο να πραγματοποιήσουμε, συμπεριλαμβανομένης της απόλυτης ανοχής.
Έτσι, ο Φισίνο δεν πίστευε ότι αυτό ήταν αδύνατο. Υπέθετε ότι θα μπορούσε τελικά να αγαπήσει την αιωνιότητα πέρα από τον Κρόνο. Πράγματι, ο παγκόσμιος νόμος είναι ότι αν κάτι είναι αδιαπέραστο, είναι η τέλεια Αγάπη. Ο Σπινόζα υποδεικνύει επίσης αυτή την αναγκαιότητα της άρνησης: "Κάθε προσδιορισμός" γράφει ο Σπινόζα - Epist.50 της 2ας Ιουνίου 1674 - "είναι ένας περιορισμός και σε αυτή την έκταση μια άρνηση: determinatio negatio est". Η διαψεύδωση είναι επομένως αναπόφευκτη απαίτηση της Λογικής.
Επιστροφή στον Ficino. Πρέπει να συμπεράνουμε ότι ο Φισίνο δεν μπόρεσε να δώσει ζωή στις ιδέες του σε τέτοιο βαθμό ώστε να μπορέσει να εισχωρήσει στο Πνεύμα της Ελευθερίας, στον τομέα του γενάρχη Ουρανού.
Η τελευταία φάση της ζωής του δυστυχώς δεν μαρτυρά μια σημαντική ανακάλυψη: ήταν μια δύσκολη και μερικές φορές μοναχική περίοδος κατά την οποία μια αθάνατη ψυχική κοινότητα φαινόταν πιο μακριά από ποτέ. Ο Κρόνος έθεσε ένα δίλημμα για τον Ficino. Από τη μία πλευρά, όπως σημειώθηκε, έβλεπε την υποταγή του Κρόνου στον Δία όπως είχε διατάξει ο θεϊκός Πλάτων και όχι το αντίθετο- από την άλλη, γνώριζε την πειθαρχία του Κρόνου και τη μελαγχολία ως επιρροή του Κρόνου στη ζωή του.
Η επιθυμία του Ficino για μια κοινότητα ψυχών και η νομιμότητα και το θάρρος της προσπάθειάς του έχουν προκαλέσει μεγάλη εντύπωση: η ιδέα της αθανασίας της ψυχής έχει τεθεί σε περίοπτη θέση στην ατζέντα της πνευματικής Ευρώπης από τον Ficino. Η αναγέννηση είναι μια ισχυρή και οικουμενική ιδέα για την ανάπτυξη της αθάνατης ψυχής και ο Φισίνο δεν θα μπορούσε να απεικονίσει καλύτερα την εποχή της Αναγέννησης από το να εκφράσει αυτή την ιδέα στη ζωή και τα έργα του, ένα όμορφο αμάλγαμα χρόνου, τόπου και πολιτιστικής ώθησης.
Για να γίνει πραγματικά η υπέρβαση, για να ανοίξουν πραγματικά τα σύνορα και να καταστεί δυνατή μια νέα ανάπτυξη, δεν αρκεί να βιώσουμε, να μεταφράσουμε και να αναδείξουμε μια υπάρχουσα ή τρέχουσα κουλτούρα. Χρειάζεται μια νέα ενόραση, μια νέα συνείδηση, ένα νέο "Φως". Το να έχεις συνείδηση σημαίνει να 'γνωρίζεις'.
Το σήμα αυτό δόθηκε στις αρχές του 17ου αιώνα, όταν ο Γιοχάνες Κέπλερ ανακάλυψε κυριολεκτικά και μεταφορικά το νέο φως.
Το 1606 δημοσίευσε το βιβλίο "De stella Nova in pede Serpentarii", ένα νέο αστέρι εμφανίστηκε στον αστερισμό του Οφιούχου. Το έκανε, και η εμβέλειά του είναι τόσο μεγάλη, ακόμη και για την αθανασία της ψυχής, που μόνο να την προσεγγίσω μπορώ.
1. Το νέο φως ήταν ένας υπερκαινοφανής αστέρας στον αστερισμό του Φιδιού και του Κύκνου, που ανακαλύφθηκε από τον αστρονόμο που έχει ξεπεράσει τα ύψη του ελληνικού πολιτισμού: οι περιγραφές του Κέπλερ για τη λειτουργία του ηλιακού μας συστήματος έρχονται σε ρήξη με την αρχή του Πλάτωνα ότι τα ουράνια φαινόμενα μπορούν να εξηγηθούν μόνο με ομόφωνες κυκλικές κινήσεις. Ο Κέπλερ, κατά κάποιον τρόπο, σπάει την έννοια του χρόνου και του χώρου του Πλάτωνα και συνεπώς τη βάση του Χρόνου/Κρόνου.
2. Το νέο φως είναι ένας υπερκαινοφανής αστέρας, στην πραγματικότητα το τέλος ενός άστρου στον χωροχρονικό κόσμο στον αστερισμό του Φιδιού και του Κύκνου, θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι το κύκνειο άσμα ενός παλιού άστρου. Για την αναγέννηση είναι απαραίτητο το παλιό να ανανεωθεί με την αυτοεπιλεγμένη κατάργηση του εγκόσμιου, στην οποία ταυτόχρονα η τέχνη φτάνει στην υψηλότερη έκφραση της ομορφιάς και της αρμονίας, ένα πραγματικό κύκνειο άσμα. Απλώς μια προσωπική αναλογία σε σχέση με τη μουσική του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, η οποία για μένα είναι πάντα συγκινητική. Ορισμένοι μουσικολόγοι λένε ότι η μουσική του Μπαχ διαπνέεται πάνω απ' όλα από την προθυμία να πεθάνει για τις κοσμικές αξίες. Ταυτόχρονα, αναγνωρίζεται ότι η μουσική του είναι διαχρονική, έχει αιώνια αξία. Πολλοί σύγχρονοι μουσικοί λένε ότι η μουσική του Μπαχ "ταλαντεύεται" όσο καμία άλλη μουσική. Δηλαδή, η τέλεια αρμονία και η λογική και μαθηματική συνέπεια στη μελωδία και το ρυθμό της μουσικής του προσκαλεί όλη τη συνείδηση να κινηθεί μαζί της.
3. Ένα νέο αστέρι έχει εμφανιστεί στον αστερισμό του Φιδιού: υπάρχει μια δυνατότητα ανανέωσης για τον δυτικό άνθρωπο- μια αθάνατη έμπνευση γίνεται δυνατή μέσω της ενέργειας του Φιδιού, μιας θεραπευτικής ζωτικής δύναμης στο ανανεωμένο σύστημα του εγκεφάλου- νωτιαίου μυελού, στα νωτιαία καλώδια του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, που ονομάζεται επίσης Φωτιά του Φιδιού. Η Παλαιά Διαθήκη "κάνε τον εαυτό σου φλογερό φίδι" μπορεί να δουλευτεί εσωτερικά και φυσιολογικά. Στα ελληνικά, ο Ασκληπιός είναι το φίδι, σύμβολο της ζωτικής δύναμης. Ο Ασκληπιός παίζει επίσης έναν εμφατικό ρόλο στα ερμητικά γραπτά και στην ιατρική ως θεραπευτής, ως θεραπευτική δύναμη. Ο Πλάτων δίνει μια ένδειξη για τη θέση της ψυχής στο σύστημα του νωτιαίου μυελού (Τίμαιος, Ανατομία). Στη νέα γνώση το παλιό φίδι δαγκώνει την ουρά του. Η νέα γνώση ονομάζεται Ερμής, το παλιό φίδι είναι ο Κρόνος. Το φίδι που δαγκώνει τον εαυτό του στην ουρά είναι ο Ουροβόρος, που λειτουργεί υπό τον Ερμή καθώς και υπό τον Κρόνο. Η στιγμή που το φίδι δαγκώνει την ουρά του είναι μια στιγμή βραχυκυκλώματος: τόσο η γνώση ότι κανείς δεν ξέρει τίποτα όσο και το σημείο εκκίνησης του αληθινά οικουμενικού ανθρώπινου όντος. Μια ηλεκτρική στιγμή σηματοδοτεί την ανανέωση της συνείδησης από τις δυνάμεις του Ουρανού : η σκέψη, που τροφοδοτείται από την καρδιά, παρέχει ένα σοκ ως πρώτη ώθηση από μέσα.
4. Ένα νέο αστέρι έχει εμφανιστεί: πέρα από τον τελευταίο πλανήτη. Ο Κρόνος είναι μια νέα δυνατότητα εξέλιξης, πέρα από τον κυβερνήτη της ύλης, πέρα από τον απόλυτο σχεδιασμό και την αποκάλυψη της μορφής, πέρα από τις χωροχρονικές σχέσεις έχει δοθεί ένας νέος παλμός Φωτός. Μυστηριώδης, επειδή η συνείδηση στον κόσμο δεν μπορεί να υπερβεί το όριο των σχέσεων του χρόνου και του χώρου. Οι πλανήτες πέρα από τον Κρόνο ονομάζονται πλανήτες-μυστήρια: Ουρανός, Ποσειδώνας και Πλούτωνας.
5. Ο Ουρανός ως η πρώτη μυστηριακή δύναμη είναι - όπως αναφέρθηκε προηγουμένως - ο εκπρόσωπος της αρχέγονης μυθικής ελευθερίας, της υπερφυσικής ελευθερίας, αλλά και του πεδίου της μη ύπαρξης προς τη χωροχρονική φύση, του πεδίου της απρόσωπης Αγάπης και της φιλίας της ψυχικής κοινότητας.
Είναι προφανές ότι στην Ομολογία της Ροδοσταυρικής Αδελφότητας του 1615, οι Ροδόσταυροι του 17ου αιώνα αναγνώρισαν αυτή την ώθηση, αυτή την εμφάνιση ενός νέου άστρου στον αστερισμό του Όφεως και του Κύκνου, ως το σημάδι για μια συνολική επιστημονική και θρησκευτική ανανέωση, μέχρι και το ύψος της αθάνατης ψυχής. Γράφουν λοιπόν για "τα άστρα που εμφανίστηκαν στον Serpentarius και στον Cygnus ως πραγματικά μεγάλα Σημεία του ισχυρού διατάγματος του Θεού.
Και το όριο που έχει χαράξει ο Κρόνος, το όριο αυτού του κόσμου, του δικού μας κόσμου, μπορεί να σπάσει- η συνείδηση, το γνωρίζον ον, μπορεί να ανυψωθεί στο βασίλειο που δεν ανήκει σε αυτόν τον κόσμο, η αθάνατη ψυχή μπορεί να περάσει μέσα από την πύλη του Κρόνου. Μπορεί, γιατί είναι μια νέα δυνατότητα, είναι μια προοπτική, είναι μια νέα κλίνη και για τη φιλία της κοινότητας των ψυχών και για την Αγάπη.
Και υπάρχουν περιγραφές εκείνων των πρώτων είκοσι χρόνων του 17ου αιώνα που είναι εκπληκτικά παρόμοιες με τις δεκαετίες του εξήντα αυτού του αιώνα, για παράδειγμα στο Άμστερνταμ. Όσον αφορά τις διελεύσεις των συνόρων και την εμπειρία της ελευθερίας, όπως περιγράφει για παράδειγμα ο Bredero, οι Κάτω Χώρες, ιδίως κατά τη διάρκεια της 12ετούς εκεχειρίας, ήταν ένα είδος όασης χαλάρωσης και εξερεύνησης, η οποία όμως είχε ήδη τελειώσει με την επανάληψη του 80ετούς πολέμου.
Ωστόσο, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η αναγεννησιακή ώθηση την εποχή του Φισίνο βάθυνε και εντάθηκε στις αρχές του 17ου αιώνα στη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες και ότι αυτή η ανανέωση είχε σημαντικές συνέπειες για την Ευρώπη. Ο Βρετανός ιστορικός Israels, για παράδειγμα, είναι της επιστημονικά εκπληκτικής άποψης ότι οι νόρμες και οι αξίες των Κάτω Χωρών του 17ου αιώνα αποτελούν την πραγματική αρχή του Διαφωτισμού στην Ευρώπη, όπως εξήγησε κατά τη διάρκεια της διάλεξης Van der Leeuw στο Groningen το 1998.
Ο Frans Smit έχει ήδη επισημάνει σε διάφορες δημοσιεύσεις του πώς αυτή η φρέσκια και καινοτόμος ώθηση στην Κεντρική Ευρώπη καταπνίγηκε στον τρομερό 30ετή πόλεμο, του οποίου η τελική Ειρήνη της Βεστφαλίας εορτάστηκε ταυτόχρονα με την Ειρήνη του Μούνστερ το 1998.
Το πώς εξελίχθηκαν τα πράγματα στους τελευταίους αιώνες που μας αφήνουν πίσω, έχει αναφερθεί αρκετές φορές: ενώ ανακαλύφθηκαν επιτέλους οι λεγόμενοι πλανήτες-μυστήριο Ουρανός και Ποσειδώνας - με τους οποίους θα ήλπιζε κανείς ότι το δίλημμα του Ficino θα λυνόταν και επιστημονικά - συνέβη το ακριβώς αντίθετο: η αθανασία της ψυχής έγινε όλο και περισσότερο ένα ανείπωτο γεγονός, επειδή επιστημονικά γελοιοποιήθηκε και θεολογικά εξορίστηκε με τη μεταφορά της μετά τον φυσικό θάνατο.
Αν και ο Φισίνο επιφύλαξε σαφώς χώρο και σε αυτόν τον τομέα, η διάλεξη αυτή τονίζει ότι η σημασία της φιλοσοφίας του Φισίνο για την Ευρώπη έγκειται ωστόσο κυρίως στην προσπάθειά του να εκφράσει την Αγάπη και τη Φιλία μέσω της άμεσης έμπνευσης στον κόσμο.
Ευτυχώς, η ιστορία και αυτή η διάλεξη δεν τελειώνουν με αυτό. Διότι στον εικοστό αιώνα γίνεται λόγος για μια ανακάλυψη που λύνει το δίλημμα του Ficino και καθιστά δυνατή την Αναγέννηση, την αναγέννηση του πραγματικού ανθρώπου της αρχής, μέσω μιας νέας έμπνευσης, ως το επιστέγασμα της πολιτιστικής ώθησης που ξεκίνησε από τη βόρεια Ιταλία.
Στην πραγματικότητα αυτό θα γίνεται όλο και πιο ορατό τα επόμενα χρόνια. Η πύλη του Κρόνου, το όριο του εξωτερικού κόσμου ως απόλυτη προθεσμία - σήμερα πρέπει να πούμε ημερομηνία λήξης! - ξεθωριάζει και διαλύεται για την ανανεωμένη ψυχή. Παρά το γεγονός ότι η αθάνατη ψυχή έχει καταστεί επιστημονικά αδύνατη, η ατμόσφαιρα ανοίγει, η αλλαγή της κατάστασης της ακτινοβολίας προκαλεί αλλαγή φρουράς με τον Ουρανό.
Η ελληνική μυθολογία μπορεί να βιωθεί με αντίστροφη σειρά: η δύναμη της χωροχρονικής κατανομής, του Χρόνου ως κυβερνήτη στο παγκόσμιο πεδίο, ανοίγει δρόμο για την επιρροή της αρχικής Ελευθερίας από την οποία η ανθρωπότητα "έπεσε". Αυτό στην πραγματικότητα σημαίνει επίσης το επιστέγασμα της δυτικοευρωπαϊκής πολιτιστικής περιόδου. Η αναγέννηση από το νερό και το πνεύμα - και αυτή είναι η αναγέννηση μέσω της αθάνατης ψυχής - παίρνει μια φυσική αρχή μέσω του Υδροχόου, όπως ονομάζεται επίσης ο υπερφυσικός χώρος του Ουρανού. Αυτός ο υδροφόρος, ο Υδροχόος, χύνει το ζωντανό του νερό πάνω σε όλες τις ψυχές, με το οποίο η αναγέννηση θα έχει ήδη περάσει καταρχήν από την πύλη του Κρόνου.
Αλλά αυτή δεν είναι μια αυτόματη διαδικασία. Είναι ανώφελο να μιλάμε γι' αυτό, αν δεν ξέρουμε πώς να βασιστούμε στη μεγαλύτερη δυνατή νηφαλιότητα. Μια νηφαλιότητα στην οποία ακόμη και τα ονόματα των πλανητών δεν προορίζονται για να παίζεις με αυτά, οπότε θα μπορούσαν να μην τα λάβεις υπόψη σου.
Οι Κάτω Χώρες έχουν μια ειδική αποστολή όσον αφορά τη νηφαλιότητα. Μια αποστολή που πηγαίνει πολύ βαθύτερα από ό,τι, για παράδειγμα, οι Άγγλοι, οι οποίοι έχουν τη φήμη ότι είναι νηφάλιοι αλλά συχνά θεωρούν την ιστορία και τα γεγονότα ως απόλυτη αλήθεια, ενώ για τον Ολλανδό επιστήμονα η αλήθεια ενός αντικειμενικού εξωτερικού κόσμου φαίνεται εξαρχής ύποπτη. Ένα καλό παράδειγμα είναι ο προαναφερθείς καθηγητής Israels, ο οποίος χρησιμοποιεί την ολλανδική ανεκτικότητα ως παράδειγμα για την Ευρώπη του 21ου αιώνα. Στο Γκρόνινγκεν, ο Ολλανδός συμπατριώτης του παρουσίασε μια φαινομενικά απαισιόδοξη αντίθεση στο τραγικό ασυμβίβαστο της ύπαρξης, τη διαπίστωση ότι "έτσι κι αλλιώς δεν θα πάνε ποτέ καλά, αλλά θα υιοθετήσουμε μια θετική στάση" και ότι αυτή ακριβώς η ψυχραιμία απέναντι στον κόσμο είναι απαραίτητη. Ο Lao Zi είπε σχετικά με αυτό: ο κόσμος είναι μια ερημιά και δεν έχει τέλος.
Αυτή η νηφαλιότητα είναι απαραίτητη στην πιο αντικειμενική της μορφή. Στον Σπινόζα βρίσκουμε ήδη μια αριστουργηματική αρχή αυτής της νηφαλιότητας. Ένας Ολλανδός καθηγητής που έγινε διεθνώς γνωστός, ο Frits Staal, έγραψε το βιβλίο "Περί λογικής και ανοησίας στη φιλοσοφία, τη θρησκεία και την επιστήμη", ένα πολύ ευανάγνωστο βιβλίο και μια απεικόνιση της νηφαλιότητας της επιστήμης. Με αυτή τη νηφαλιότητα μπορούμε επίσης να χειριστούμε την Αγάπη και κλασικά τη διαχωρίζουμε σε storgi (στοργή), filia (φιλία), eros και agape (ανώτερη αγάπη). Αλλά είναι ένα τελικό σημείο, η πιο καθαρή πύλη ομολογουμένως, αλλά δεν υπάρχει πλέον καμία ώθηση για να περάσετε. Είναι ένα αντικειμενικό ναδίρ. Η νηφαλιότητα της επιστήμης περνάει αυτή την πύλη μόνο όταν γίνεται η επιστήμη της νηφαλιότητας, όταν αυτή η επιστήμη θυμάται την καταγωγή της.
Εδώ και πάλι ο Φισίνο έρχεται να μας βοηθήσει με δύο τρόπους, ερμητικά και της Παλαιάς Διαθήκης. Η Παλαιά Διαθήκη επισημαίνοντας το "εσείς είστε θεοί" και η Ερμητική τοποθετώντας τη νηφαλιότητα στην αθάνατη ψυχή, το θεϊκό Άλλο μέσα μας. Διότι σύμφωνα με το πνεύμα είμαστε μεθυσμένοι. Ο Ficino αποκαλεί το πνεύμα θνησιγενές. Μόνο ο νηφάλιος Θεός μέσα μας, τον οποίο δεν μπορούμε να βάλουμε σε έναν κοσμικό θρόνο, μπορεί να θρέψει την ψυχή μας με αθάνατη έννοια. Η επιστήμη της νηφαλιότητάς του γεφυρώνει όλα τα κενά της γνώσης, δομεί την έμπνευση, λύνει το πρόβλημα του ατομικισμού στη σωστή ψυχική κοινότητα, εκπληρώνει τον Νόμο, δίνει υπόσταση στην αιωνιότητα στο τώρα, με λίγα λόγια, μας οδηγεί πέρα από τα σύνορα στον μόνο σωστό πνευματικό δρόμο.
Η εποχή μας μας κάνει να συνειδητοποιούμε όλο και περισσότερο ότι πλησιάζει ένα όριο, αλλά και να συνειδητοποιούμε την έλλειψη συνόρων και μαζί με αυτήν τον κίνδυνο του χάους. Εν τω μεταξύ, ο Κρόνος ως κυβερνήτης του χρόνου δεν φαίνεται να έχει τελειώσει: θέτει τις πλατωνικές του απαιτήσεις. Η αρχή της αθανασίας της ψυχής μπορεί να αναπτυχθεί εκεί μέσα μόνο πολύ καθοδηγούμενη και σε ένα ιεραρχικό σύστημα- η θεωρητική επίγνωση της αιωνιότητας, δηλαδή η πραγματική εσωτερική κατοχή αυτής της αθανασίας είναι μια συνεχώς αναβαλλόμενη συνείδηση, που χλευάζεται από το σταθερό ρεύμα κυρίως αισθητηριακών εντυπώσεων με τη νηφαλιότητα αυτού του κόσμου : "ποια ψυχή είναι πραγματικά αθάνατη;".
Μόνο ένα πεδίο, ένα δυναμικό δίκτυο, μια συλλογική υπερσυνειδητότητα, μια ισχυρή ομάδα ομοϊδεατών ψυχών θα μπορέσει να αντέξει αυτή τη νηφαλιότητα και να καλλιεργήσει τη συνείδηση της αθανασίας σε μια ζωντανή πραγματικότητα. Ο Ficino αναζήτησε αυτό το αδελφικό πεδίο και είδε την εξυψωμένη Δύναμη της Αγάπης ως τον φορέα, τη χάρη αυτού του πεδίου. Η εντολή του Ερμή δεν είναι "διατηρήστε την πολιτιστική-επιστημονική σας νηφαλιότητα", αλλά "γίνετε νηφάλιοι απέναντι στην αθάνατη ψυχή". Λέει στο Corpus Hermeticum, στο 3ο βιβλίο, στίχος 2: "Σταμάτα και γίνε νηφάλιος και δες ξανά με τα μάτια της καρδιάς σου!". Ο Ερμής είναι η πηγή, δηλαδή η προέλευση της σοφίας μέσα από τον όλο και πιο διάχυτο χωροχρόνο, τόσο προς το παρελθόν όσο και από το παρόν.
Σε αυτό το πλαίσιο μπορούμε τώρα να υποδείξουμε την εξαιρετικά σημαντική παρούσα εποχή ως την τρίτη και τελευταία περίοδο της διάβασης των συνόρων, την περίοδο συγκομιδής της αναγέννησης σε ύδωρ και πνεύμα, την αποφασιστική αναγέννηση του δυτικού ανθρώπινου τύπου, τη διαδικασία ανάπτυξης του θεϊκού Άλλου μέσα μας, μια διαδικασία γάμου με την τέταρτη διάσταση, το πραγματικό πέρασμα από την πύλη του Κρόνου.
Το ιδιαίτερο σε αυτό είναι το γεγονός ότι ο ίδιος Κρόνος γίνεται ο κυβερνήτης της υλικής πραγματικότητας σε όλα τα μέτωπα: κάνει αυτό το γαμήλιο ταξίδι χημικό, εξασφαλίζει τη σωστή ζύμωση, παρέχει τις υλικές συνθήκες για την αθανασία της ψυχής, όπως ήταν. Η πτυχή του Σατανά, την οποία ο Φισίνο έχει τονίσει μερικές φορές, δεν υπάρχει στην πραγματικότητα, όπως ακριβώς η νηφαλιότητά μας μάς έχει διδάξει ότι ο ανθρωπόμορφος διάβολος είναι μια παρωχημένη έννοια. Η αθανασία είναι επομένως περισσότερο από ποτέ δυνατή, μυστικιστική και μικροκοσμική, αλλά και συγκεκριμένη, κοσμική και ακόμη και ιστορική.
Το βιώνουμε αυτό στην εποχή μας, στις αρχές του 21ου αιώνα. Η εικόνα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί καλύτερα γι' αυτό είναι η αντίστροφη μυθολογία σχετικά με τον Χρόνο και τον Ουρανό. Αυτές οι ελληνικές μυθολογικές δυνάμεις ελέγχουν το ίδιο πεδίο της ζωής, το ίδιο πεδίο της ανάπτυξης, δηλαδή το πεδίο του ανθρώπινου κύματος ζωής.
Τώρα, ο αληθινός Άνθρωπος παριστάνεται ως ο υδροφόρος, ως εκείνος που κατάφερε να χύσει το ζωντανό νερό και έτσι να καταστήσει δυνατή την ανανέωση και την αναγέννηση. Όλα αυτά σύμφωνα με την ήδη αναφερθείσα μυστικιστική εκπλήρωση του Ερμή: να λαμβάνει τα πάντα, να δίνει τα πάντα και με αυτόν τον τρόπο να ανανεώνει τα πάντα. Όλα αυτά σύμφωνα με την αληθινή έννοια του πλούτου: "Πλούτος είναι να κατέχεις κάτι που μπορεί να δοθεί σε όλους όπως από μια ανεξάντλητη πηγή". Μέχρι τώρα, ο Χρόνος ή ο Κρόνος φύλαγε τον πλούτο, την τάξη και την πειθαρχία που είναι απολύτως απαραίτητα για την εκπλήρωση του νόμου της Πνευματικής Τάξης.
Βλέπουμε για πρώτη φορά μια πιθανή επανάσταση για την ανάπτυξη της ανθρωπότητας, καθώς εκδηλώνεται η ώθηση του Χριστού. Όπου είναι το Πνεύμα του Κυρίου, υπάρχει Ελευθερία. Ως ηλεκτρική δύναμη ανανέωσης που δεν είναι από αυτόν τον κόσμο, ο Χριστός ονομάζεται επίσης δύναμη του Ουρανού, μια δύναμη που ανανεώνει την καρδιά, ώστε να μπορέσουμε να δούμε ξανά με τα μάτια της καρδιάς και να αρχίσουμε να κατέχουμε αληθινή νηφαλιότητα. Αυτή η δύναμη συνδέεται με την αρχική Ελευθερία και την Αγάπη με την πληρέστερη έννοια.
Ο Φισίνο είδε τη φιλία και την Αγάπη ως σημαντικές αρετές για την αθανασία της ψυχής και για πρώτη φορά κατανόησε τον εορταστικό τους χαρακτήρα όπως κανένας άλλος. Με αυτόν τον τρόπο, επίσης, ο Φισίνο συγκρούστηκε με τους όρους λιτότητας και αυστηρότητας του Κρόνου. Ο Χριστός, εκτός από μια αποκρουστική, πολύ αναγκαία και ελευθεριάζουσα δύναμη ανανέωσης, είναι πάνω απ' όλα ένα σπαθί στην ίδια του την ψυχή, γιατί δεν υπάρχει ανανέωση χωρίς αλλαγή, οπότε η εγκατάλειψη μπορεί να είναι μια οδυνηρή αναγκαιότητα.
Η φιλία και η αγάπη του Ficino μας εντυπωσιάζουν με την ειλικρίνεια της αδελφικής του προσπάθειας. Ο Ficino είχε πάρα πολλή δουλειά να κάνει με τον παλιό Χρόνο, όπως είναι λογικό, λόγω του παιχνιδιάρικου, δημιουργικού και λεπτοδουλεμένου μυαλού του. Αλλά τώρα το όριο της δύναμης του Χρόνου έχει επιτευχθεί και ο Χρόνος έχει γίνει χαρούμενος, κάτι που ο Φισίνο ήλπιζε ότι θα συνέβαινε σύντομα. Σύμφωνα με τον Φισίνο, ο Δίας, η δύναμη που επίσης συχνά επικαλούνταν οι κλασικοί Άγγλοι, είναι ο απόλυτος εξουδετερωτής του Κρόνου/Χρόνου, τον οποίο θεωρούσε κυρίως αρνητικό. Πράγματι, το όριο έχει επιτευχθεί σε πολλαπλάσιο βαθμό στην Ευρώπη και κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών ο Κρόνος έχει τραβήξει όλες τις στάσεις όσον αφορά τον πλούτο που προσφέρει και αυτό συνεχίζεται. Αλλά μην το καταλαβαίνετε αυτό μόνο υλικά: τα πάντα έχουν απογυμνωθεί σαν να ήταν άδεια για να προσφερθούν στις ανανεωτικές δυνάμεις της καρδιάς και του κεφαλιού, στον Ουρανό και τον Ποσειδώνα, στους μυστηριακούς πλανήτες που ήδη γιόρτασαν την πρώτη τους γέννηση τον 17ο αιώνα στο Φίδι και τον Κύκνο και που τώρα γιορτάζουν την πανίσχυρη αναγέννησή τους. Μέσω αυτών, μέσω αυτού του πλούτου, όλες οι δυνάμεις της αναγέννησης έχουν κινητοποιηθεί προς όφελος της αποκάλυψης του αληθινού Ανθρώπου, διότι ολόκληρη η δημιουργία περιμένει με ανυπομονησία αυτή την αποκάλυψη.
Όμως ο Χρόνος και οι καινοτόμοι της καρδιάς και του κεφαλιού τραβούν τον άνθρωπο πιο πέρα, πέρα από τα σύνορα και έτσι δρουν σαν ένα είδος κοσμικής ηλεκτρικής σκούπας: η συνείδηση της ψυχής μας, η γνώση μας μεταφέρεται σε ένα άλλο ενεργειακό πεδίο, το οποίο βρίσκεται μεν ακόμα στο δικό μας χωροχρόνο, αλλά είναι υλικά διαχωρισμένο από αυτόν: είναι η αιθερική σφαίρα όπου λαμβάνει χώρα η πραγματική αφομοίωση της δύναμης του Χριστού.
Για το δίλημμα του Φισίνο στον Χρόνο, αυτό είναι σίγουρα λυτρωτικό, γιατί οι βασικές ανθρώπινες αξίες της Φιλίας και της Αγάπης περπατούν στο λιμάνι της πατρίδας τους, τον Υδροχόο, το αναγεννητικό μήκος κύματος της αληθινής ανθρωπότητας στην Ελευθερία και την Αδελφοσύνη. Για την απροετοίμαστη ανθρωπότητα αυτό σημαίνει μια επικίνδυνη κατάσταση, όπως η εξαφάνιση του ψυχικού στρώματος του όζοντος : κινδυνεύει κανείς να καεί ψυχικά από τον πνευματικό ήλιο και να χαθεί στο ψυχικό χάος, επειδή δεν κατέχει ή δεν αναγνωρίζει την εσωτερική αναφορά της αθάνατης ψυχής. Ο Φισίνο έχει ήδη επισημάνει ότι η πειθαρχία είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την πνευματικότητα - δηλαδή, το να έχεις την εσωτερική τάξη στη σειρά είναι απόλυτη ανάγκη για την αθανασία της ψυχής.
Η πνευματική σχολή του Χρυσού Ροδόσταυρου είναι ειδικά προετοιμασμένη για να βοηθήσει εκείνους που θέλουν να μάθουν την εσωτερική αναφορά της αθάνατης ψυχής τους στη διαδικασία της αυτοπαράδοσής τους, χωρίς να εξαναγκάζουν την αυτόνομη διαδικασία της αθανασίας της ψυχής, έτσι ώστε μια αληθινή κοινότητα ψυχών να μπορεί να γιορτάσει τη γιορτή της επιστροφής στην Αγάπη.
Το χάσμα γεφυρώνεται στη συνέχεια. Το χάος έχει ανατραπεί από τον καλό δαίμονα και έχει γίνει αρμονικό, ο θάνατος έχει καταβροχθιστεί από τη νίκη.
https://www.rozekruispers.com/nl/product/9789067322508/ficino.html
Προσπάθεια μετάφρασης από τον G.J.P.
