Σχετικά με την 'ιερότητα' της Οδύσσειας, ήταν μια πραγματική ιστορία; Και την βαρύτητα του βιβλίου στις αρχαίες Ελληνικές πόλεις.

Σχετικά με την 'ιερότητα' της Οδύσσειας, ήταν μια πραγματική ιστορία; Και την βαρύτητα του βιβλίου στις αρχαίες Ελληνικές πόλεις.

Η Οδύσσεια και η Ιλιάδα δεν ήταν «ιερά κείμενα» με την έννοια που είναι, για παράδειγμα, η Βίβλος ή το Κοράνι σε μεταγενέστερες θρησκείες. Ωστόσο, τα ομηρικά έπη είχαν μια σχεδόν ιερή πολιτισμική και θρησκευτική αυθεντία. Συγκεκριμένα: Τα έπη θεωρούνταν η βασική πηγή γνώσης για τους θεούς, τους ήρωες και το μυθικό παρελθόν. Για πολλούς Έλληνες, ο Όμηρος ήταν αυτός που «δίδαξε» ποιοι είναι οι θεοί και πώς σχετίζονται με τους ανθρώπους.

Ο Ηρόδοτος γράφει ότι ο Όμηρος και ο Ησίοδος ήταν εκείνοι που έδωσαν στους θεούς τα ονόματα, τις ιδιότητες και τις μεταξύ τους σχέσεις. Τα έπη απαγγέλλονταν σε μεγάλες θρησκευτικές γιορτές, όπως τα Παναθήναια, γεγονός που τους προσέδιδε ιδιαίτερο κύρος. Χρησιμοποιούνταν στην εκπαίδευση. Για αιώνες, οι νέοι μάθαιναν ανάγνωση, ήθος και ρητορική μέσα από τον Όμηρο. Ο Πλάτων μάλιστα αποκαλεί τον Όμηρο «παιδευτή της Ελλάδας», αν και ταυτόχρονα τον επικρίνει σε ορισμένα σημεία.

Ήταν λοιπόν "ιερός" ο Όμηρος; Όχι με τη σημερινή θρησκευτική έννοια. Κανείς δεν πίστευε ότι το κείμενο είχε θεϊκή αποκάλυψη ή ότι ήταν αλάθητο. Αλλά είχε εξαιρετική αυθεντία. Οι άνθρωποι συχνά επικαλούνταν τον Όμηρο για να στηρίξουν απόψεις σχετικά με: τη φύση των θεών, την ηθική, την ανδρεία, τη φιλοξενία, τις ταφικές τελετές, ακόμη και ορισμένα θρησκευτικά έθιμα. Σε αυτό το επίπεδο, ο ρόλος του ήταν ανάλογος με εκείνον που έχουν τα ιερά κείμενα σε άλλους πολιτισμούς, χωρίς όμως να είναι επίσημο θρησκευτικό δόγμα.

Στην κλασική εποχή υπήρχαν ακόμη και οι λεγόμενοι Ομηρίδες, μια ομάδα ραψωδών που θεωρούσαν ότι διατηρούσαν και μετέδιδαν την ομηρική παράδοση. Αυτό δείχνει πόσο μεγάλο κύρος είχε το έργο του. Με λίγα λόγια: η Οδύσσεια δεν ήταν «ιερό βιβλίο» με τη στενή έννοια, αλλά ήταν ίσως το πιο αυθεντικό και σεβαστό κείμενο του Ελληνικού κόσμου, με τεράστια επίδραση τόσο στη θρησκεία όσο και στην παιδεία και τον πολιτισμό.

Επίσης Τα ομηρικά έπη λειτουργούσαν ως κοινό πολιτισμικό σημείο αναφοράς για τον Ελληνικό κόσμο. Επειδή κάθε πόλη-κράτος είχε τους δικούς της νόμους και θεσμούς, αλλά όλες αναγνώριζαν τον Όμηρο, τα έπη παρείχαν ένα κοινό πλαίσιο αξιών και παραδειγμάτων. Για παράδειγμα Η έννοια της ξενίας (φιλοξενίας και προστασίας του ξένου) παρουσιαζόταν ως θεμελιώδης αξία. Μια πόλη που παραβίαζε τη φιλοξενία μπορούσε να κατηγορηθεί ότι ενεργούσε αντίθετα σε μια αξία που όλοι αναγνώριζαν. Οι όρκοι, οι ικέτες και ο σεβασμός προς τους θεούς ήταν επαναλαμβανόμενα μοτίβα στα έπη και χρησιμοποιούνταν ως ηθικά επιχειρήματα. Σε δημόσιους λόγους, πολιτικοί και ρήτορες επικαλούνταν επεισόδια από τον Όμηρο, επειδή ήξεραν ότι το ακροατήριό τους τα γνώριζε.

Από την άλλη πλευρά, δεν έχουμε στοιχεία ότι οι πόλεις έλυναν δικαστικές ή διπλωματικές διαφορές ανοίγοντας την Οδύσσεια ή την Ιλιάδα και αναζητώντας "τι λέει ο Όμηρος", όπως θα συνέβαινε με ένα ιερό νομικό κείμενο. Υπάρχουν όμως ενδιαφέρουσες περιπτώσεις όπου ο Όμηρος χρησιμοποιήθηκε ως αυθεντία: Ο Θουκυδίδης επικαλείται τον Όμηρο όταν θέλει να τεκμηριώσει πώς ήταν η Ελλάδα στους πρώιμους χρόνους, αν και με κριτική διάθεση. Ο Αριστοτέλης χρησιμοποιεί επανειλημμένα ομηρικά παραδείγματα για να εξηγήσει πολιτικά και ηθικά ζητήματα. Οι ρήτορες της Αθήνα συχνά παρέπεμπαν στον Όμηρο, επειδή αποτελούσε κοινό σημείο αναφοράς για όλους τους Έλληνες.

Υπάρχει επίσης μια πιο ενδιαφέρουσα πολιτική διάσταση: κατά περιόδους, οι Ελληνικές πόλεις επικαλούνταν την κοινή τους καταγωγή από τους ήρωες του Ιλιάδα και της Οδύσσεια για να ενισχύσουν την ιδέα ότι, παρά τις μεταξύ τους συγκρούσεις, ανήκαν σε έναν κοινό ελληνικό κόσμο. Αυτή η κοινή ομηρική παράδοση συνέβαλε στη διαμόρφωση της πανελλήνιας ταυτότητας, ιδιαίτερα απέναντι σε εξωτερικούς αντιπάλους, όπως κατά τους Περσικούς Πολέμους. Υπάρχει μια συγκεκριμένη αναφορά ότι ο Όμηρος χρησιμοποιούνταν ως «διαιτητής» μεταξύ πόλεων, πες μου πού το διάβασες· πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα αλλά πιο εξειδικευμένη ιστορική άποψη που αξίζει να εξεταστεί.

Οι περισσότεροι ιστορικοί και αρχαιολόγοι σήμερα θεωρούν ότι η Οδύσσεια δεν είναι ιστορική αφήγηση με τη σύγχρονη έννοια. Είναι ένα επικό ποίημα που συνδυάζει μύθους, λαϊκές παραδόσεις και πιθανές αναμνήσεις πραγματικών γεγονότων. Υπάρχουν όμως αρκετοί λόγοι να πιστεύουμε ότι ένας ιστορικός πυρήνας είναι πιθανός.

Ο Τρωικός Πόλεμος ίσως βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα, η ανακάλυψη της Τροία από τον Χάινριχ Σλήμαν τον 19ο αιώνα έδειξε ότι υπήρχε πράγματι μια μεγάλη οχυρωμένη πόλη, η οποία καταστράφηκε αρκετές φορές. Μία από αυτές τις καταστροφές, γύρω στον 12ο αιώνα π.Χ., θα μπορούσε να συνδέεται με μια σύγκρουση που αργότερα έγινε θρύλος. Οι περισσότεροι ειδικοί δεν πιστεύουν ότι ο πόλεμος έγινε ακριβώς όπως τον περιγράφει η Ιλιάδα, αλλά θεωρούν πιθανό ότι πίσω από τον μύθο υπήρξε μια πραγματική πολεμική σύγκρουση.

Και ο Οδυσσέας; Εδώ τα πράγματα είναι πιο αβέβαια. Υπάρχουν τρεις βασικές πιθανότητες: Ήταν πραγματικό πρόσωπο, ένας Μυκηναίος ηγεμόνας της Ιθάκη, του οποίου οι περιπέτειες μεγεθύνθηκαν με τον χρόνο. Είναι σύνθεση πολλών διαφορετικών προσώπων: ιστορίες από διάφορους θαλασσοπόρους ενώθηκαν σε έναν ήρωα. Πως είναι εξ ολοκλήρου μυθικός χαρακτήρας, δημιουργημένος για τις ανάγκες του έπους. Οι περισσότεροι μελετητές θεωρούν τη δεύτερη εκδοχή την πιο πιθανή.

Είναι ενδιαφέρον ότι πολλά από τα μέρη που επισκέπτεται ο Οδυσσέας φαίνεται να αντανακλούν πραγματικές γνώσεις των Ελλήνων για τη δυτική Μεσόγειο. Οι Κύκλωπες, οι Σειρήνες, η Σκύλλα και η Χάρυβδη πιθανόν συμβολίζουν πραγματικούς κινδύνους της ναυσιπλοΐας: απόκρημνες ακτές, ισχυρά ρεύματα, ηφαιστειακά νησιά ή άγνωστους λαούς, τους οποίους η προφορική παράδοση μετέτρεψε σε μυθικά όντα. Ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι πως η Οδύσσεια περιγράφει με αρκετή ακρίβεια πολλές λεπτομέρειες της Μυκηναϊκής ζωής — όπλα, ανάκτορα, έθιμα φιλοξενίας, θυσίες, βασιλική εξουσία — παρότι το ποίημα πήρε τη μορφή που γνωρίζουμε περίπου τέσσερις ή πέντε αιώνες αργότερα. Αυτό δείχνει ότι διατηρήθηκαν ζωντανές μνήμες μέσω της προφορικής παράδοσης.

Άρα, η πιο ισορροπημένη άποψη είναι ότι η Οδύσσεια μοιάζει περισσότερο με ένα ιστορικό μυθιστόρημα βασισμένο σε πολύ παλιές αναμνήσεις παρά με καθαρή μυθοπλασία ή με ακριβές ιστορικό χρονικό. Όπως συμβαίνει και με πολλούς εθνικούς μύθους άλλων πολιτισμών, ο πυρήνας μπορεί να είναι πραγματικός, αλλά έχει εμπλουτιστεί με ποιητική φαντασία, συμβολισμούς και υπερφυσικά στοιχεία μέσα στους αιώνες.

Μια εργασία από τον G.J.P.

Ο Ερμητικός Κήπος του Daniel Stolcius - Έμβλημα 94

Ο Ερμητικός Κήπος του Daniel Stolcius -  Έμβλημα 94

 Έμβλημα 94

Ludovic Lazarellus, ο Φιλόσοφος.

Αυτό που είδαμε και δημιουργήσαμε με τη βοήθεια της Φύσης

είναι το τέλειο Ελιξίριο.

Είναι το Ελιξίριο που εδώ και καιρό παράγουμε με τη βοήθεια της Φύσης,

και το έχουμε δει με τα ίδια μας τα μάτια.

Και έτσι το ώριμο πουλί του Δία στεφανώνεται από τον Απόλλωνα,

και δεν φοβάται τη δύναμή σου, τολμηρή φωτιά.

EMBLEM 94

Ludovic Lazarellus, the Philosopher.

What we have see and made with the help of Nature

is the perfect Elixir.

It is the Elixir that we have long produced with Nature’s help,

And seen with our own eyes.

And so the mature bird of Jove is crowned by Apollo,

And does not fear your strength, bold fire.

Source: Based on emblem 14 from Splendor solis manuscript.

Η αιτία διάλυσης της Θεοσοφικής Εταιρίας στην Γερμανία - Rudolf Steiner και Ροδοσταυρισμός - Η απογοήτευση του Rudolf Steiner πριν τον θάνατό του.

 

Η αιτία διάλυσης της Θεοσοφικής Εταιρίας στην Γερμανία -  Rudolf Steiner και Ροδοσταυρισμός - Η απογοήτευση του Rudolf Steiner πριν τον θάνατό του - Charles Webster Leadbeater και Rudolf Steiner.

Η αιτία διάλυσης της Θεοσοφικής Εταιρίας στην Γερμανία

Η κύρια αιτία που ο Rudolf Steiner διέλυσε τη θεοσοφική εταιρία στη Γερμανία ήταν η βαθιά διαφωνία του Rudolf Steiner με την κατεύθυνση που είχε πάρει η Θεοσοφική Εταιρεία υπό την ηγεσία της Annie Besant και του Charles Webster Leadbeater. Η άμεση αφορμή ήταν η ανακήρυξη του Jiddu Krishnamurti ως του αναμενόμενου «Παγκόσμιου Διδασκάλου» ή νέας ενσάρκωσης του Χριστού.

Ο Steiner θεωρούσε ότι αυτό ήταν θεμελιωδώς λανθασμένο για διάφορους λόγους:

Πίστευε ότι το γεγονός του Χριστού ήταν μοναδικό στην ιστορία και δεν μπορούσε να επαναληφθεί με μια νέα φυσική ενσάρκωση.

Υποστήριζε ότι η «Δευτέρα Παρουσία» του Χριστού θα εκδηλωνόταν σε πνευματικό ή αιθερικό επίπεδο και όχι μέσω ενός συγκεκριμένου ανθρώπου.

Θεωρούσε ότι η Θεοσοφική Εταιρεία απομακρυνόταν από την αντικειμενική πνευματική έρευνα προς μια μορφή προσωπολατρίας και μεσσιανισμού.

Η σύγκρουση κορυφώθηκε το 1912–1913. Όταν η Γερμανική θεοσοφική οργάνωση, με επικεφαλής τον Steiner, αρνήθηκε να αποδεχθεί την αναγνώριση του Krishnamurti ως Παγκόσμιου Διδασκάλου, η διεθνής Θεοσοφική Εταιρεία διέγραψε το Γερμανικό Τμήμα. Ως αποτέλεσμα, ο Steiner και οι συνεργάτες του ίδρυσαν το 1913 την Ανθρωποσοφική Εταιρεία.

Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι η υπόθεση του Krishnamurti ήταν η άμεση αφορμή, αλλά όχι η μοναδική αιτία που συνέβη αυτό. Οι διαφορές είχαν ήδη συσσωρευτεί επί χρόνια και αφορούσαν:

Τη μεθοδολογία της πνευματικής έρευνας (ο Steiner έδινε έμφαση στη συστηματική εσωτερική γνώση),

Τη διαφορετική ερμηνεία του Χριστού και του Χριστιανικού εσωτερισμού,

Τη μετατόπιση της Θεοσοφικής Εταιρείας προς ανατολικές θρησκευτικές αντιλήψεις, ενώ ο Steiner επιδίωκε μια σύνθεση που είχε ως κέντρο τον Χριστιανισμό.

Είναι ενδιαφέρον ότι λίγα χρόνια αργότερα, το 1929, ο ίδιος ο Krishnamurti διέλυσε την Order of the Star και απέρριψε δημόσια τον ρόλο του ως «Παγκόσμιου Διδασκάλου», δηλώνοντας ότι η αλήθεια δεν μπορεί να οργανωθεί μέσα από καμία θρησκευτική ή πνευματική οργάνωση.

Rudolf Steiner και Ροδοσταυρισμός

Ο Rudolf Steiner αργότερα υποστήριξε ότι ο Ροδοσταυρισμός αποτελούσε την αυθεντική δυτική μορφή της εσωτερικής γνώσης, κατάλληλη για τη σύγχρονη ευρωπαϊκή συνείδηση.

Οι βασικές του θέσεις ήταν οι εξής:

1. Η Δύση χρειάζεται τη δική της εσωτερική παράδοση

Ο Steiner θεωρούσε ότι η Θεοσοφική Εταιρεία στρεφόταν ολοένα και περισσότερο προς τον ινδουισμό, τον βουδισμό και άλλες ανατολικές παραδόσεις. Δεν αμφισβητούσε την αξία τους, αλλά πίστευε ότι ο σύγχρονος δυτικός άνθρωπος έπρεπε να αναπτύξει την πνευματικότητά του μέσα από τη δική του πολιτισμική εξέλιξη.

2. Ο Χριστός ως κεντρικό γεγονός της ανθρώπινης εξέλιξης

Για τον Steiner, το Μυστήριο του Γολγοθά ήταν το καθοριστικό γεγονός της παγκόσμιας ιστορίας. Υποστήριζε ότι ο Ροδοσταυρισμός διατηρούσε αυτή τη χριστοκεντρική αντίληψη, ενώ η Θεοσοφική Εταιρεία, κατά τη γνώμη του, την υποβάθμιζε υπέρ μιας γενικής σύνθεσης ανατολικών διδασκαλιών.

3. Ο Ροδοσταυρισμός ως "επιστημονική" μύηση.

Ο Steiner χρησιμοποιούσε τον όρο «ροδοσταυρική μύηση» για να περιγράψει μια πορεία πνευματικής ανάπτυξης που:

Δεν απαιτεί απομόνωση από τον κόσμο,

Συμβαδίζει με την επιστημονική σκέψη,

Βασίζεται στη συνειδητή άσκηση της σκέψης και όχι κυρίως στον μυστικισμό ή την έκσταση.

4. Δεν ισχυριζόταν ότι ίδρυσε νέο Ροδοσταυρικό τάγμα.

Είναι σημαντικό ότι ο Steiner δεν δήλωσε ποτέ πως ανήκε σε κάποιο ιστορικό Ροδοσταυρικό τάγμα ούτε ότι ίδρυσε ένα νέο. Χρησιμοποιούσε τον όρο περισσότερο για να περιγράψει ένα πνευματικό ρεύμα παρά μια συγκεκριμένη οργάνωση.

Σε πολλές διαλέξεις του έλεγε ότι η αποστολή του ήταν να παρουσιάσει την «Πνευματική Επιστήμη» σε μορφή κατάλληλη για τη δυτική συνείδηση. Ο Ροδοσταυρισμός, κατά τον Steiner, αποτελούσε τη συνέχεια της δυτικής εσωτερικής παράδοσης, η οποία συνδύαζε:

Τον Χριστιανισμό,

Τη φιλοσοφία,

Τη φυσική επιστήμη,

Και την άμεση πνευματική εμπειρία.

Δε θεωρούσε λοιπόν ότι «εγκατέλειψε» τη Θεοσοφία για τον Ροδοσταυρισμό. Αντιθέτως, υποστήριζε ότι η Ανθρωποσοφία ήταν η φυσική εξέλιξη της αληθινής δυτικής εσωτερικής παράδοσης, της οποίας ο Ροδοσταυρισμός ήταν ο κύριος φορέας.

Από ιστορική σκοπιά, οι μελετητές επισημαίνουν ότι η έμφαση του Steiner στον Ροδοσταυρισμό υπήρχε ήδη πριν από τη ρήξη με τη Θεοσοφική Εταιρεία, αλλά ενισχύθηκε σημαντικά μετά το 1912–1913. Έτσι, υπάρχει διάκριση ανάμεσα στη δική του ερμηνεία (ότι αποκάλυπτε μια προϋπάρχουσα δυτική εσωτερική παράδοση) και στην ιστορική ερμηνεία (ότι η έμφαση αυτή εντάθηκε και ως απάντηση στη θεοσοφική στροφή προς την Ανατολή και στην υπόθεση του Krishnamurti).

Η απογοήτευση του Rudolf Steiner πριν τον θάνατό του

Υπάρχουν αρκετές μαρτυρίες ότι ο Rudolf Steiner αισθανόταν, στα τελευταία χρόνια της ζωής του (1924–1925), ότι το έργο του είχε μείνει ανολοκλήρωτο. Ωστόσο, είναι σημαντικό να διακρίνουμε ανάμεσα σε όσα είπε ο ίδιος και στις μεταγενέστερες αναμνήσεις των μαθητών του.

Μετά την πυρκαγιά που κατέστρεψε το πρώτο Goetheanum την παραμονή της Πρωτοχρονιάς 1922–23, ο Steiner αφιέρωσε τεράστιο μέρος της ενέργειάς του στην αναδιοργάνωση της Ανθρωποσοφικής Εταιρείας και στην ανέγερση του δεύτερου Goetheanum.

Το 1924 η υγεία του επιδεινώθηκε σοβαρά. Παρ' όλα αυτά συνέχισε να δίνει διαλέξεις και να εργάζεται σχεδόν αδιάκοπα. Τον Σεπτέμβριο του 1924 σταμάτησε πλέον τις δημόσιες εμφανίσεις και εργάστηκε από το δωμάτιό του μέχρι τον θάνατό του, στις 30 Μαρτίου 1925.

Σε αρκετές τελευταίες επιστολές και συζητήσεις του εξέφρασε την αίσθηση ότι:

Υπήρχαν ακόμη σημαντικές πλευρές της πνευματικής επιστήμης που δεν είχε προλάβει να παρουσιάσει,

Οι συνεργάτες του δεν είχαν ακόμη κατανοήσει πλήρως τη μέθοδο της πνευματικής έρευνας,

Η Ανθρωποσοφική Εταιρεία αντιμετώπιζε εσωτερικές συγκρούσεις που εμπόδιζαν την αποστολή της.

Δεν υπάρχει, όμως, κάποιο γνωστό κείμενο όπου να λέει απερίφραστα: «Απέτυχα» ή «το έργο μου απέτυχε». Αντίθετα, η αίσθηση είναι περισσότερο ότι ο χρόνος δεν του επαρκούσε.

Στενοί συνεργάτες όπως η Ita Wegman και η Marie Steiner περιγράφουν έναν άνθρωπο που είχε επίγνωση ότι πλησίαζε το τέλος του και που συχνά επαναλάμβανε πως πολλά από όσα ήθελε να μεταδώσει θα έπρεπε να τα συνεχίσουν άλλοι. Μετά τον θάνατό του, αρκετοί μαθητές ερμήνευσαν αυτή τη στάση ως βαθιά απογοήτευση.

Οι ερευνητές συνήθως αναφέρουν ότι ο Steiner πιθανότατα θεωρούσε ανολοκλήρωτα:

Τη συστηματική παρουσίαση της πνευματικής επιστήμης,

Την εδραίωση της Ελεύθερης Ανώτατης Σχολής Πνευματικής Επιστήμης στο Goetheanum,

Την εκπαίδευση επαρκούς αριθμού ανθρώπων που θα μπορούσαν να συνεχίσουν ανεξάρτητα την πνευματική έρευνα,

Την εφαρμογή των ιδεών του στην κοινωνική ανανέωση, την ιατρική, την παιδαγωγική και τη γεωργία.

Οι περισσότεροι ιστορικοί συμφωνούν ότι ο Steiner πέθανε σε μια περίοδο κατά την οποία βρισκόταν στο μέσο μιας νέας φάσης του έργου του. Η αναδιοργάνωση της Ανθρωποσοφικής Εταιρείας είχε μόλις αρχίσει, το δεύτερο Goetheanum δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί και αρκετοί κύκλοι διαλέξεων διακόπηκαν από τον θάνατό του.

Επομένως, είναι εύλογο να πούμε ότι ένιωθε πως το έργο του παρέμενε ανολοκλήρωτο. Είναι όμως λιγότερο ακριβές να υποστηριχθεί ότι πέθανε με τη βεβαιότητα πως είχε αποτύχει. Αυτή η δεύτερη διατύπωση προέρχεται κυρίως από μεταγενέστερες ερμηνείες των μαθητών και όχι από σαφείς δικές του δηλώσεις.

Charles Webster Leadbeater και Rudolf Steiner

Η γνώμη του Rudolf Steiner για τον Charles Webster Leadbeater εξελίχθηκε με τον χρόνο. Στα πρώτα χρόνια της συνεργασίας του με τη Θεοσοφική Εταιρεία απέφευγε τις δημόσιες προσωπικές επιθέσεις, αλλά μετά τη ρήξη τους έγινε ιδιαίτερα επικριτικός, κυρίως για τη μέθοδο και τις διδασκαλίες του, όχι τόσο για τον χαρακτήρα του.

Οι βασικές διαφωνίες του ήταν οι εξής:

1. Αμφισβητούσε τη μέθοδο της «διορατικότητας»

Ο Leadbeater ισχυριζόταν ότι μπορούσε να παρατηρεί υπεραισθητούς κόσμους με αστρική όραση και δημοσίευε λεπτομερείς περιγραφές για:

Την ατλαντική εποχή,

Τις προηγούμενες ζωές ανθρώπων,

Τα λεπτοφυή σώματα,

Τους «Διδασκάλους» (Masters).

Ο Steiner θεωρούσε ότι τέτοιες εμπειρίες δεν ήταν κατ' ανάγκη αντικειμενικές. Υποστήριζε ότι η πνευματική έρευνα απαιτεί αυστηρή πειθαρχία της σκέψης, γιατί διαφορετικά ο ερευνητής μπορεί να συγχέει πραγματικές πνευματικές αντιλήψεις με εικόνες του αστρικού κόσμου ή προσωπικές προβολές.

2. Διαφωνούσε έντονα για τον Χριστό

Αυτή ήταν ίσως η μεγαλύτερη διαφορά.

Ο Leadbeater και η Annie Besant υποστήριζαν ότι ο «Χριστός» είναι ένα υψηλό πνευματικό Ον που μπορεί να εκδηλωθεί επανειλημμένα μέσω διαφορετικών ανθρώπων και ότι ο Jiddu Krishnamurti επρόκειτο να γίνει ο νέος φορέας του.

Ο Steiner απέρριπτε αυτή την ιδέα ως θεμελιώδες λάθος. Για εκείνον, η ενσάρκωση του Χριστού στον Ιησού ήταν μοναδικό κοσμικό γεγονός και δεν επρόκειτο να επαναληφθεί.

3. Επέκρινε τον αποκρυφισμό της Θεοσοφικής Εταιρείας

Ο Steiner θεωρούσε ότι ο Leadbeater είχε μεταφέρει στη Θεοσοφία μια κουλτούρα έντονου αποκρυφισμού, με έμφαση σε μυστικούς δασκάλους, μυήσεις και ψυχικές εμπειρίες. Ο ίδιος επιδίωκε μια «πνευματική επιστήμη» που, κατά την άποψή του, θα ήταν περισσότερο ελέγξιμη μέσω της εσωτερικής πειθαρχίας και της λογικής.

4. Δεν επικεντρωνόταν στις προσωπικές κατηγορίες

Ο Leadbeater είχε κατηγορηθεί ήδη από το 1906 για ανάρμοστη σεξουαλική καθοδήγηση ανηλίκων, γεγονός που προκάλεσε σοβαρό σκάνδαλο στη Θεοσοφική Εταιρεία. Αν και ο Steiner γνώριζε την υπόθεση, στις δημόσιες τοποθετήσεις του δεν φαίνεται να βασίζει την κριτική του σε αυτές τις κατηγορίες. Προτιμούσε να επικρίνει τις διδασκαλίες και τη μέθοδο του Leadbeater, θεωρώντας ότι εκεί βρισκόταν το ουσιαστικό πρόβλημα.

Ο Steiner δεν παρουσίαζε συνήθως τον Leadbeater ως απατεώνα ή κακόβουλο άνθρωπο. Τον θεωρούσε όμως πνευματικά πλανημένο και πίστευε ότι οι διδασκαλίες του οδηγούσαν τη Θεοσοφική Εταιρεία σε σοβαρές αποκλίσεις από αυτό που ο ίδιος θεωρούσε αυθεντική εσωτερική γνώση.

Από ιστορική σκοπιά, οι ερευνητές συμφωνούν ότι η σύγκρουση Steiner–Leadbeater δεν ήταν κυρίως προσωπική· αντανακλούσε δύο διαφορετικές αντιλήψεις για το τι συνιστά έγκυρη εσωτερική γνώση. Ο Leadbeater έδινε έμφαση στη διορατική εμπειρία και στην παράδοση των «Διδασκάλων», ενώ ο Steiner υποστήριζε ότι η πνευματική γνώση πρέπει να κατακτάται μέσω μιας αυστηρά καλλιεργημένης, συνειδητής γνωστικής διαδικασίας.

Μια εργασία από τον G.J.P.

Υπάρχει μια αναταραχή στη γη και στον ουρανό, κρίσιμα αποκαλυπτικά σημεία που μας αφορούν όλους

Υπάρχει μια αναταραχή στη γη και στον ουρανό, 

κρίσιμα αποκαλυπτικά σημεία που μας αφορούν όλους.

Αισίως η σελίδα αυτή έκανε τον γύρω της, με πάρα πολύ εκτενές υλικό, πρωτοποριακό για την Ελλάδα της άγνοιας. 

Έφτασε η στιγμή να μεταβώ σε ένα άλλο πιο ουσιαστικό περιεχόμενο που αφορά τον Λόγο του Θεού όπως μας έχει παραδοθεί μέσα από τον ανθρώπινο παράγοντα, τις γραφές, με τις γνωστές ατέλειες, αδυναμίες, κακές μεταφράσεις, παραποιήσεις και πάθη.

Είναι λυπηρό που τα λόγια του Ιησού δεν έχουν κατανοηθεί μέσα από την καρδιά του ανθρώπου, παρά επιφανειακά, επιδερμικά, συμφεροντολογικά.

Έγινε μια εκτενής προσπάθεια μιας θεολογικής, εκκλησιαστικής επεξήγησης αλλά μέσω της ιδιοτέλειας, καταδικασμένη να αποτύχει ξανά και ξανά.

Βέβαια, ορισμένα φωτεινά από τη χάρη του Θεού μυαλά με μια ζωντανή φλεγόμενη από το Φως Του Καρδιά μίλησαν και ξαναμίλησαν αλλά το αποτέλεσμα ήταν μικρό, άλλοι κυνηγήθηκαν άλλοι εξοντώθηκαν, η γνωστή σε όλους ιστορία.

Εδώ και πολύ καιρό σκεφτόμουν να περάσω σε αυτήν την ευλογημένη προσπάθεια, μεταφέροντας όσο μπορώ τη δική μου προοπτική σε συμφωνία με τη μακρόχρονη εσωτερική μου πορεία, Να ανοιχθεί ένας διάλογος για όλους όσους πιστεύουν στη Δόξα Του και επιθυμούν να αφήσουν τα υλικά υπάρχοντά τους πίσω (μυστικά λόγια) και να ακολουθήσουν το δίδαγμα Του, την Aναγέννηση και την Mεταμόρφωση.

Γνωρίζω πως όλα αυτά φαίνονται παλαιακά ή ανούσια για την μάζα ή τους νεότερους ανθρώπους, αλλά σε αυτό δεν μπορώ να κάνω τίποτα. Οι καιροί που ζούμε είναι αποκαλυπτικοί και μιλούν και προκαλούν όλους, ώστε να πάρουμε εδώ και τώρα μια θέση, να επιλέξουμε την Αγάπη Του και να γίνουμε ένα με Αυτόν. Όσοι μπορούν να αισθανθούν την αναγκαιότητα αυτής της αλλαγής ας το κάνουν.

G.J.P.  

Καμπάλα, καθρέφτης της Τέχνης και της Φύσης: στην Αλχημεία του Steffan Michelspacher 1615

 

Καμπάλα, καθρέφτης της Τέχνης και της Φύσης: στην Αλχημεία του Steffan Michelspacher 1615

Το έργο αυτό εκδόθηκε ως ένα μικρό τετράπτυχο φυλλάδιο, που αριθμεί οκτώ φύλλα, μαζί με τέσσερις μεγάλες αναδιπλούμενες εικόνες. Η πρώτη έκδοση τυπώθηκε από τον Johann Schultes Sr. και εκδόθηκε από τον αινιγματικό Τιρολέζο Stephan Michelspacher.

Παρά το μικρό της μέγεθος, η Καμπάλα παραμένει ένα από τα πιο συναρπαστικά, όμορφα και προβληματικά αλχημικά κείμενα των αρχών του δέκατου έβδομου αιώνα. Τα ελαττώματά της, καθώς και οι αρετές της, είναι άμεσα αναγνωρίσιμα. Το σύντομο κείμενό της, εν μέρει σε μορφή στίχων, περιγράφει τρία ατσάλινα κάτοπτρα που σφυρηλατούνται από τη θερμότητα του ήλιου και αποκαλύπτονται από τη χάρη του Θεού, τα οποία είναι τουλάχιστον εν μέρει μεταφορικά.

Όταν συνδυάζονται μαζί, αυτοί οι καθρέφτες που αντανακλούν την Παρακελσιανή τριαρχία του υδραργύρου, του αλατιού και του θείου αποκαλύπτουν το μεγάλο Arcanum ή το μυστικό της αλχημικής μετατροπής. Μια κεντρική μεταφορά του θεϊκού φωτός και της θεϊκής φωτιάς δένει το σύγγραμμα μαζί. Το κείμενο συνοδεύεται από τέσσερις μεγάλες εικόνες, όμορφα χαραγμένες από τον Raphael Custos (1590-1664), οι οποίες κωδικοποιούν ομοίως τα στάδια εξέλιξης του έργου της μεταστοιχείωσης και οι οποίες αντιστοιχούν στους τέσσερις καθρέφτες του κειμένου.

Καμπάλα, καθρέφτης της Τέχνης και της Φύσης: στην Αλχημεία του Steffan Michelspacher 1615

3 έμβλημα. Η μεσαία σύνδεση, το Albedo ή το Λευκό Στάδιο

Η εικόνα αυτή μοιάζει με ένα quincunx (διάταξη πέντε αντικειμένων με τέσσερα στις γωνίες ενός τετραγώνου ή ορθογωνίου και το πέμπτο στο κέντρο του) με τα τέσσερα στοιχεία στις τέσσερις γωνίες και αλχημικό βουνό ή λόφο στο ιερό κέντρο.

Πάνω αριστερά : Φωτιά

Πάνω δεξιά : Αέρας

Κάτω αριστερά : Νερό

Κάτω δεξιά : Γη

Στο Ζωδιακό από αριστερά προς τα δεξιά βλέπουμε :

Ταύρος - Mercury

Ζυγός - Verdigris

Σκορπιός - Vitriol

Άρης - Sulphor

Λέων - Crocus mars

Παρθένος - Sal ammoniac

Δίδυμοι - Ciannabar

Καρκίνος - Auripigment

Τοξότης - Salt

Ιχθύες - Salpeter

Αιγόκερως - Tartar

Υδροχόος – Alum

Αυτό η διαδρομή συμβολίζει το σύνολο του έργου μέσα από 12 διαδικασίες εναρμονισμένες με το ζωδιακό. Συμβολίζει το ‘Opus’ το έργο του έτους, τον κύκλο του Ζωδιακού κύκλου.

Οι Επτά θεότητες από αριστερά προς τα δεξιά:

Αφροδίτη

Άρης

Ήλιος

Ερμής > ή Υδράργυρος - Η ψυχή του κόσμου - Η πεμπτουσία ο οποίος Ερμής στέκεται πάνω στην πηγή του κήπου της Εδέμ

Σελήνη

Δίας

Κρόνος

Από κάτω μέσα στην σπηλιά και πάνω της βλέπουμε ένα Φοίνικα ο οποίος συμβολίζει την μεταμόρφωση, την αναγέννηση.

Κάτω αριστερά του φοίνικα βλέπουμε τον ήλιο ενώ δεξιά της σελήνη.

Μέσα στο ιερό του αλχημικού γάμου βλέπουμε ένα φούρνο ενώ δεξιά κάθεται ο Κόκκινος Βασιλιάς ενώ δεξιά και απέναντι του η Λευκή Βασίλισσα. Ο βασιλιάς κρατά κάτι που μοιάζει σαν σκήπτρο ενώ η βασίλισσα ένα τριπλό ρόδο.

Τα επτά σκαλιά έχουν ως εξής από κάτω προς τα πάνω :

Caltinatition - Πύρωση

Sublimation - Εξάχνωση

Solution - Διάλυση

Putrefaction - Σήψη

Distillation - Απόσταξη

Coagulation - Πήξη

Tinctur - Βάμμα

Κάτω αριστερά βλέπουμε έναν αλχημιστή ο οποίος συνειδητά ακολουθεί τον λαγό που συμβολίζει τον Χριστό ώστε αυτός να μπορέσει να εργαστεί εσωτερικά, εξαγνιστικά, ώστε να μπορέσει να ανέλθει τα επτά αυτά σκαλοπάτια.

Η φιγούρα στα δεξιά συμβολίζει τον νεόφυτο ο οποίος δεν έχει πνευματική όραση, δε γνωρίζει πως και που να προσανατολιστεί όσον αφορά τη διαδικασία της αναγέννησης εξ ύδατος και πνεύματος, για αυτό είναι τυφλός. Όπως γνωρίζουμε το πέπλο της άγνοιας μας, η ιδιοτέλεια, μας αποκρύπτει την ουράνια διαδρομή.

Έμβλημα από το βιβλίο Amphitheatrum Sapientiae Aeternae, Solius, Verae του Heinrich's Khunrath (1560-1605)

 

Έμβλημα από το βιβλίο 

Amphitheatrum Sapientiae Aeternae, Solius, Verae του Heinrich's Khunrath (1560-1605)

Το Αμφιθέατρο της Αιώνιας Σοφίας, ένα από τα πιο σημαντικά βιβλία της θεοσοφικής αλχημείας και των απόκρυφων επιστημών. Αν και στην πρώτη σελίδα αναγράφεται η ημερομηνία 1602, το βιβλίο εκδόθηκε τελικά το 1609. Ο Erasmus Wohlfahrt επιμελήθηκε και εξέδωσε το χειρόγραφο μετά το θάνατο του Heinrich το 1605. 

Ο Wohlfahrt πρόσθεσε επίσης πρόλογο και επίλογο. Το έργο περιέχει αριστουργηματικές χαρακτικές, αξιοσημείωτες τόσο για την εκτέλεσή τους όσο και για τον αλχημικό συμβολισμό τους. Εννέα χαρακτικά σε χαλκό σε διπλές σελίδες, ένας τίτλος και ένα εξώφυλλο βρίσκονται στις ψηφιακές συλλογές.

Πάνω διαβάζουμε:

YHVH

Ω, HEIΝRICH

KHUNRAΤΗ

μην υποκύψεις στις αδυναμίες, αλλά βάδισε μπροστά για να τις αντιμετωπίσεις πιο γενναία:

Εγώ Είμαι

Εδώ

Για Σας.

ΑΥΤΌ ΤΟ ΔΙΑΡΚΈΣ ΑΣΤΈΡΙ ΤΗΣ ΑΛΉΘΕΙΑΣ ΛΆΜΠΕΙ ΚΑΙ ΔΕΊΧΝΕΙ ΤΟ ΔΡΌΜΟ.

ΤΟΠΟΘΕΤΉΣΤΕ ΜΕ, ΩΣ ΣΦΡΑΓΊΔΑ, ΜΈΣΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΆ ΣΑΣ.

Αλλού :

Εγώ (είμαι) ο ΔΡΑΚΟΣ των Σοφών - ΙΕΡΟΓΛΥΦΙΚΟΣ - του σοφότερου και του πιο απόρρητου ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ του Κόσμου, με τον οποίο Όλα τα πράγματα στο Σύμπαν κινούνται, ζωντανεύουν, δημιουργούνται, αναγεννώνται και διατηρούνται. 

 

Εικόνα σχετική με τον σμαραγδένιο πίνακα του Ερμή

 

Εικόνα σχετική με τον σμαραγδένιο πίνακα του Ερμή. 

Εδώ παρουσιάζεται μια εικονογράφηση από ένα χειρόγραφο του 1597 του Γερμανού Martin Sturtz. Φέρει τον Λατινικό τίτλο «De humido radicali», αν και είναι γραμμένο στα Γερμανικά. Σε αυτή την περίπτωση γνωρίζουμε ακριβώς τι προορίζεται να αναπαραστήσει, καθώς ο Martin Sturtz το δημιούργησε για να εικονογραφήσει τον Σμαράγδινο Πίνακα του Ερμή Τρισμέγιστου, δίπλα στον οποίο βρίσκεται στο χειρόγραφο.

Στην κορυφή βρίσκονται ο Ήλιος και η Σελήνη, με τις ονομασίες Πατέρας και Μητέρα. Ο Σμαράγδινος Πίνακας αναφέρει: «Ο Ήλιος είναι ο πατέρας του και η Σελήνη η μητέρα του». Αυτά βρίσκονται στο coelum (ουρανό). Η πλάκα αναφέρει επίσης ότι «Ότι είναι κάτω είναι όπως αυτό που είναι πάνω και ότι είναι πάνω είναι όπως αυτό που είναι κάτω», οπότε ο Sturtz έχει παρουσιάσει αυτόν τον κάτω κόσμο με τη μορφή ενός φιαλιδίου. «Ο άνεμος το έφερε στη μήτρα του. Η τροφός του είναι η γη». Σε αυτό το φιαλίδιο βρίσκονται τα τέσσερα στοιχεία, τοποθετημένα πάνω από ένα κατώτερο στρώμα που μπορεί να θεωρηθεί ως η γη. Σε αυτή τη γη βρίσκεται η λέξη Samen (σπόρος). Στον χώρο της φιάλης βλέπουμε τρεις μορφές. Αυτή που βρίσκεται ξαπλωμένη στο corpus (το σώμα). Πάνω στο σώμα στέκεται η Anima (η ψυχή), εδώ μια γυναικεία μορφή. Αυτή τεντώνεται και αγκαλιάζει τη μορφή του Spiritus (το πνεύμα) που κατεβαίνει από τα ύψη της φιάλης. 

Ο Σμαράγδινος Πίνακας αναφέρει: «Αυτό ανεβαίνει από τη γη στον ουρανό και κατεβαίνει ξανά από τον ουρανό στη γη, και λαμβάνει τη δύναμη και την αποτελεσματικότητα των πραγμάτων που βρίσκονται πάνω και κάτω». Οι αλληλοαγκαλιαζόμενες φιγούρες είναι μια αρκετά ωραία εικαστική απεικόνιση αυτής της ιδέας. Γύρω τους υπάρχουν τρία λουλούδια. Βλέπουμε επίσης τρεις μικρές φιάλες στο κεφάλι της μεγαλύτερης φιάλης. Μαζί με τα τρία λουλούδια, αυτά ίσως απεικονίζουν τη φράση «Έχω τα τρία μέρη της σοφίας και της φιλοσοφίας ολόκληρου του σύμπαντος».

Το κείμενο γύρω από τη φιάλη φαίνεται να αναφέρει: «Σε μεγάλο βαθμό, είναι στις φλέβες που θα βρεις άφθονο αίμα». Αυτή είναι μια μάλλον πιο αινιγματική δήλωση που δεν μπορώ να συσχετίσω σαφώς με αυτή την εικόνα. Ίσως αναφέρεται σε κάτι που αναφέρεται στο κείμενο του Sturtz. Σύμφωνα με την ιατρική αντίληψη του 16ου αιώνα, θεωρούταν ότι το παιδί μεγάλωνε στη μήτρα από το αρσενικό σπέρμα που τρέφονταν από το θηλυκό αίμα. Ίσως αυτή είναι η ιδέα που παρουσιάζεται.

Μετάφραση G.J.P.