Δευτέρα, 29 Σεπτεμβρίου 2014

G.J.P. Η Ποίηση του Jalaluddin Rumi Εισαγωγή στις βασικές έννοιες του Σουφισμού & Απαγγελία ποιημάτων του.



G.J.P.
Η Ποίηση του Jalaluddin Rumi
Εισαγωγή στις βασικές έννοιες του Σουφισμού
&
Απαγγελία ποιημάτων του.

Ο εσώτερος προσκυνητής αφομοιώνετε μέσα στο φως του Αγίου Πνεύματος, μετατρέποντας την υλική του μορφή μέσα σε αυτήν την Εσωτερική Ουσία, οδηγώντας έτσι το Ιερό της Καρδιάς του, προς τα μέσα, εκφέροντας το όνομα του Θεού.
Αυτός κινείται σε κύκλους γιατί το μονοπάτι της ουσίας της ύπαρξης δεν είναι μια ευθεία αλλά κυκλικό.
Το τέλος του είναι και η αρχή του.

Abdul-Qadir Gilani (1077–1166 CE)

Δεν θα βάλω εδώ την εισαγωγή της ομιλία αλλά το κυρίως θέμα.

Η αντίληψη της διδασκαλίας του σουφισμού πηγάζει από το Κοράνι και την χαντίτ που σημαίνει παράδοση, όλα αυτά ενισχύθηκαν και προσαρμόστηκαν μέσα από τον χρόνο από πολλές γενιές Σούφι δασκάλων και σοφών.
Αυτή η διδασκαλία παρέχει στον άνθρωπο έναν χάρτη του κόσμου μέσα από τον οποίο του επιτρέπει να βρει την θέση του, όσο φορά αυτόν και τον Θεό.
Εξηγεί όχι μόνον το τι είναι ο άνθρωπος στην παρούσα του κατάσταση αλλά και σε τι πρέπει να εξελιχθεί, για αυτό και τον οδηγεί μέσα από μια πρακτική διδασκαλία από την παρούσα του θέση, της ατέλειας, στον τελικό στόχο που δεν είναι παρά η τελειότητα.

Σε αυτό το σημείο θα περάσω στο δεύτερο μέρος αυτής της ομιλίας που θα είναι όπως αναφέραμε η επεξήγηση κάποιων πολύ σημαντικών εννοιών.
Θα αρχίσουμε με το τι είναι Σουφισμός.

Σουφισμός : Σουφισμός είναι μία γενική έννοια, συνήθως χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις διάφορες όψεις μιας μυστικιστικής Ισλαμικής παράδοσης και τις κοινότητες που απορρέουν από αυτήν.
Μερικοί μελετητές υποστηρίζουν ότι αυτή προέρχεται από την αραβική λέξη μαλλί λέγοντας ότι οι πρώτοι Σούφι ήταν ασκητές που αναγνωριζόντουσαν από τους άλλους από τα μάλλινα ενδύματα τους.
Πολλοί Σούφι θεωρητικοί εξηγούν ότι ένας άνθρωπος μπορεί να επιτύχει αυτήν την εσωτερική πραγματικότητα του Σουφισμού μόνον αν μετά από μία μακρά διαδικασία την ενστερνιστεί σαν στάση και τρόπο ζωής.

Ο Αγαπημένος : Μία από της σημαντικότερες συμβολικές έννοιες της ποίησης του Ρουμί, την συναντάμε συνεχώς μέσα στα γραπτά του σε μία προσπάθεια του να μας μεταφέρει το αντικείμενο αυτής της μυστικιστικής του αναζήτησης.
Οι Σούφι ποιητές πολύ συχνά αφήνουν αυτήν την έννοια καλυμμένη μέσα σε μία ασάφεια ώστε πολλές φορές να μην μπορείς να καταλάβεις αν αναφέρονται σε μια ανθρώπινη ή σε μία Θεία αγάπη, αλλά παρόλα αυτά ακόμα και η κατώτερη όψη μιας ανθρώπινης αγάπης δεν είναι παρά η αντανάκλαση της Θεϊκής Αγάπης.

Συμβολισμός : Στον Σουφισμό το να εκφράσεις όλες αυτές τις εσωτερικές αλήθειες θεωρείται κάτι το αδύνατο, παρόλα αυτά γίνετε μία προσπάθεια αυτές να εκφραστούν μέσα από ένα ευρύ φάσμα λογοτεχνικών και οπτικών μέσων.
Αυτές περιλαμβάνουν την λογοτεχνική μεταφορά, την παρομοίωση και την αλληγορία, την χρήση των αριθμών, του αλφάβητου αλλά και των χρωμάτων μέσα από ένα συμβολικό τρόπο.
Ακόμη πολλές φορές βλέπουμε και την χρήση αντικειμένων όπως ένα χαλί ή είδη ένδυσης.
Όλα αυτοί οι συμβολισμοί με τον καιρό εμπλούτισαν πάρα πολλά αρχαία χειρόγραφα μέσω της καλλιγραφίας και της ζωγραφικής.
Πνευματική εμπειρία : Όλη η σύνθεση και οι πολλές όψεις του πνευματικού μας ταξιδιού, περιλαμβανόμενης και την γνώσης του εαυτού, της αντίληψης του κόσμου, και την θέση που κάθε ένας από εμάς καταλαμβάνει μέσα σε αυτόν, ακόμα σημαίνει και την συνειδητοποίηση των απαντήσεων που μας δίνει το Πνεύμα σαν απόκριση μέσα από την καθημερινή δράση του βίου μας.
Πολλοί Σούφι θεωρητικοί έχουν αναλύσει λεπτομερώς όλες τις όψεις αυτών των εμπειριών σημειώνοντας τις πολύ λεπτές αποχρώσεις και συνέπειες όλων αυτών των κρυφών κινήτρων που θα πρέπει ένας αναζητητής να μάθει να κατανοεί και να ελέγχει.
Μέσα από την επιστήμη της καρδιάς μερικοί άνθρωποι μπόρεσαν και εντόπισαν όλες αυτές τις πολλές σε αριθμό και συνδυασμούς καταστάσεις συνείδησης και τις διαβαθμίσεις της, φέρνοντας έτσι σε αυτούς τους ίδιους το απαιτούμενο αποτέλεσμα.
Αυτό βέβαια απαιτεί μια ζωή μαθητείας και μια ορθή αίσθηση των πιο λεπτών δράσεων του Πνεύματος και την αξιολόγηση όλων αυτών των αιτιών των πνευματικών αλλαγών πάντοτε σε συμφωνία με την πηγή τους ανεξάρτητα αν προέρχονται από τον Θεό, τον κόσμο ή τον Σατανά, όλα θα πρέπει να αξιολογούνται σωστά.

Η Αγάπη : Η Αγάπη για τον σουφισμό είναι μια μυστικιστική εμπειρία η οποία έρχεται μόνον μετά από μια υψηλή ψυχική πνευματική ανάπτυξη, στην ουσία δεν είναι παρά μια αποκάλυψη που ο Θεός επιτρέπει σε έναν υπηρέτη του για να μπορέσει αυτός να βιώσει την ατομική του ένωση με Αυτόν και έτσι να την εκφράσει μετά, μέσα από τον έπαινο, την ευχαριστία και την υπηρεσία.
Αν και πολλές φορές έχουμε την εντύπωση μιας ρομαντικής αγάπης ή ακόμα και μιας ερωτικής τρέλας αυτό θα πρέπει να εκληφθεί εντελώς συμβολικά.
Μερικές φορές οι Σούφι ποιητές παίζοντας με την κοινή ρίζα των λέξεων την συνδέουν με την παραγωγή σπόρων, σαν τον σπόρο δηλαδή της αγάπης που ριζώνει μέσα στην καρδιά.

Το Εγώ : Το Εγώ είναι το άθροισμα όλλων των φυσικών ανθρώπινων τάσεων - κλίσεων των οποίων το φυγόκεντρο αποτέλεσμα απειλεί να απομακρύνει το άτομο από το αληθινό του κέντρο, την Θεϊκή ουσία μέσα του.
Στο κοράνι ο κατώτερος εαυτός ή η εγωική ψυχή συχνά συμβολίζεται από ένα σκύλο ή ένα γάιδαρο. Όπως περιγράφεται εκεί το εγώ μπορεί να λειτουργήσει με πολλούς τρόπους σαν αυτουργός στο κακό, κατηγορώντας ή επιπλήττοντας άλλους από ζηλοφθονία αλλά μπορεί να γίνει, έχει αυτήν την δυνατότητα και την αρχή μιας νέας συνείδησης φέρνοντας το άτομο αρχικά μέσα σε μία κατάσταση ειρήνης (όχι διαμάχης) μέσα από την οποία μπορεί σταδιακά αν εργαστεί συστηματικά στο να επιτύχει μία κάθαρση.
Πολλοί Σούφι έχουν ενσωματώσει αυτήν την τυπολογία της γραφής του Κορανίου μέσα στο σύστημά τους με διαφορετικούς τρόπους, αλλά στην ουσία η βάση είναι η ίδια και συμβολίζει την μάχη του εγώ μέσα από μια πνευματική πειθαρχεία που θα πρέπει να επιδείξει ο μαθητής, αυτή η μάχη εξαρτάται από επτά στάδια, απομάκρυνση από το κακό, στην κατανόηση της προσωπικής μας ατέλειας, στο να μην κατακρίνουμε τους άλλους, από την εσωτερική έμπνευση απόρροια των αυξανόμενων θετικών μας πράξεων, στο να είμαστε ήρεμοι, γαλήνιοι και ατάραχοι, στο να νοιώθουμε ικανοποιημένοι με αυτά που έχουμε, ώστε να γίνουμε αποδεκτοί από τον Θεό, και τελικά μία ολοκληρωτική κάθαρση.
Άσχετα από τις τυχόν διαφορές των προσεγγίσεων το Εγώ πάντοτε συνιστά μαζί με τον Σατανά και τον υλικό κόσμο με όλες τις κολακείες του, μία από τις βασικότερες αιτίες μέσα από την οποία παραπλανιούνται οι αναζητητές.
Πολλοί Σούφι θεωρητικοί έχουν αναλύσει λεπτομερώς όλες τις όψεις αυτών των εμπειριών πάνω στην ατραπό της μαθητείας, σημειώνοντας τις πολύ λεπτές αποχρώσεις και τις συνέπειες όλων αυτών των κρυφών κινήτρων που θα πρέπει ένας αναζητητής να μάθει να κατανοεί και να ελέγχει.

Το Ρόδο : Το Ρόδο είναι ένα σύμβολο για τον Αγαπημένο, μέσω του οποίου το αηδόνι είναι απελπιστικά ερωτευμένο, επίσης το ρόδο είναι και το σύμβολο του Προφήτη.
Οι ποιητές έχουν αναπτύξει σχεδόν όλες τις όψεις και τις ιδιότητες του Ρόδου, ακανθώδες και επικίνδυνο παρόλα αυτά εξαιρετικά σχεδιασμένο, ακαταμάχητα όμορφο και μεθυστικό.

Η ποίηση : Η ποίηση είναι ένα από τα σημαντικότερα μέσα μέσω της οποίας μας παρουσιάζεται σχεδόν όλη η συμβολική, μεταφορική και αλληγορική γλώσσα των ιδεών και των αξιών του Σουφισμού.
Ξεκινώντας με τα πρώιμα έργα στην Αραβική γλώσσα του Ra¯bi‘a al-‘Adawı¯ya.
Οι Σούφι ποιητές έχουν αναπτύξει και προσαρμόσει πολυάριθμα είδη λογοτεχνίας από πολλές διαφορετικές ισλαμικές γλώσσες και αμέτρητα μυστικιστικά ποιητικά έργα τους έχουν κοσμηθεί με την αντίστοιχη καλλιγραφία και ζωγραφική.

Το Μονοπάτι : Και στον Σουφισμό αυτή η έννοια σημαίνει τον δρόμο - την ατραπό που ένας αναζητητής του πνεύματος παίρνει και κατά συνέπεια την συγκεκριμένη προσέγγιση ή την μέθοδο που κάθε διαφορετικό Σουφικό τάγμα έχει αναπτύξει μέσα από την διαδρομή του χρόνου.
Μερικοί πρεσβύτεροι έχουν εξηγήσει ότι μεμονωμένα άτομα πραγματώνουν τον δικό τους δρόμο πάνω στην ατραπό με τον δικό τους προσωπικό ρυθμό, εστιασμένοι πάντα πάνω στον εξαγνισμό, την φώτιση ή την πνευματική ένωση η οποία είναι ανάλογη με το δικό τους επίπεδο ωριμότητας και επάρκειάς.

Το Πυρ : Αυτή η έννοια είναι μία από τις αγαπημένες της Σουφικής ποίησης και συνήθως μας συνδέει μεταφορικά με τον εξαγνισμό, την αγωνία, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε πάνω στην ατραπό αλλά ταυτόχρονα μπορεί να σημαίνει την πραγματικότητα της αληθινής ζωής.

Το Φλάουτο : Το φλάουτο συνήθως συμβολίζει την ανθρώπινη καρδιά και ψυχή, ο Ρούμι χρησιμοποιεί αρκετά αυτήν την έννοια όπως και στον πρόλογο των πνευματικών του δίστιχων το φλάουτο ονομάζεται Ney και το Κρουστό Daf και είναι τα δύο βασικά μουσικά όργανα της Σουφικής μουσικής μαζί με την ανθρώπινη φωνή.

Ο Θεός : Ο θεός για τον Σουφισμό δεν είναι παρά Το Εν, ένα υπερβατικό Ον ο οποίος είναι και ο δημιουργός, ο συντηρητής και ο τροφοδότης όλων των πραγμάτων.

Το Φως : Το φως στον Σουφισμό εμπεριέχει μία πολύ σημαντική μεταφορά, αυτή της Θεϊκής εκδήλωσης μέσα στην ανθρώπινη καρδιά. Οι Σούφι ποιητές αντλούν την αγάπη τους για το φως αντλώντας εικόνες από το Κοράνι, εκεί διαβάζουμε : Ο Θεός είναι το Φως των Ουρανών και της Γης. Φως από Φως, και ο Θεός οδηγεί το Φως του μέσω της θελήσεως Του.

Η Χάρη : Στην Θεολογία του Σουφισμού η έννοια της Χάρης αναφέρεται σε μία ιδανική χαριστική Θεϊκή βοήθεια οι οποία μπορεί να πάρει πολλές όψεις.
Η Χάρη αυτή είναι μία έκφραση της στενής Θεϊκής συμμετοχής με την δημιουργία, και τίποτα δεν συμβαίνει σε αυτήν αν δεν υπάρχει αυτή η Χάρη.
Αν και τα ανθρώπινα όντα δεν είναι ικανά να κερδίσουν αυτήν την Θεϊκή Βοήθεια, κατά κανένα τρόπο όμως δεν απαλλάσσονται από τον αγώνα στο να φανούν αντάξια Αυτής, αλλά ακόμα και αυτή η ανθρώπινη προσπάθεια έρχεται μόνον σαν ένα αποτέλεσμα αυτής της Χάρης.

Ο Σατανάς : Ο Σατανάς ενδέχεται να είναι ένας άγγελος ο οποίος κατέπεσε όταν αρνήθηκε την εντολή του Θεού, όταν Αυτός τους πρόσταξε να αφιερωθούν και να υπηρετήσουν τον πρωτόπλαστο Αδάμ. Αυτός απάντησε αυθαδιάζοντας πως δεν μπορεί ένα ον του πυρός να υποκλιθεί μπροστά σε ένα πλάσμα από πηλό.
Ο Σατανάς και οι υπηρέτες του από τότε έχουν την ελευθερία στο να προσπαθούν να δελεάσουν τον άνθρωπο ώστε να στρέψουν την προσοχή του μακριά από τον Θεό, αλλά η δύναμη τους είναι φυσικά περιορισμένη.

Ο Αγώνας : Μια συνεχόμενη όψη της πνευματικής μας εμπειρίας, μία μορφή καθημερινού ασκητισμού και αυτοπειθαρχίας.
Ο αγώνας τυπικά εκφράζεται σαν αυτήν την εσωτερική μάχη που πρέπει να δώσει ο μαθητής η οποία έχει σαν στόχο την εξάλειψη της εγωικής ψυχής και των βασικών τάσεων και παρορμήσεων της.


Ποιήματα

01.

Δέξου με Αγαπημένε μου.
Σώσε την ψυχή μου.
Γέμισε με με την αγάπη σου
και λύτρωσε με από τους δύο κόσμους.

Αν αφήσω την καρδιά μου μακριά σου
η φωτιά μου καίει τα σωθικά.

Ω, Αγαπημένε μου,
Πάρε μακριά ότι θέλω
Πάρε μακριά ότι κάνω
Πάρε μακριά κάθε τι
που με παίρνει μακριά σου.

02.

Το καθαρό νερό Του, ξέπλυνε την ψυχή μου από κάθε στεναχώρια.
Τώρα έχουμε ενωθεί απόλυτα.

Λένε ότι η αγάπη ανοίγει την πόρτα
από την μία καρδιά στην άλλη
Αλλά όταν λείπει ο τοίχος
πως να υπάρχει η πόρτα;

03.

Αν μια εικόνα του Θεού σου μοιάζει
να την λατρεύω είναι το παν
Αν το κρασί είναι από το δικό σου κύπελλο
να έχω μεθύσει είναι το παν.

Με ένα φευγαλέο βλέμμα της αγάπης σου
τα έχασα όλα.
Αν έτσι όμως έρχομαι κοντά σου,
να τα απολέσω όλα είναι το παν.

04.

Άπιστος είναι όποιος δεν χαίρεται
με την χαρά σου.
Νεκρός, αυτός που δεν χορεύει
μες στον δικό σου τον χορό.
Μωρός, κι ο πιο σοφός του κόσμου
αν δεν ανοίγει την καρδιά του,
σκίζοντας την,
όταν εσύ κάνεις μονάχα αυτό.

05.

Λένε πως είναι νύχτα,
μα εγώ δεν ξέρω τίποτα
για μέρα και για νύχτα.
Μόνο το πρόσωπο Εκείνου βλέπω
που δίνει φως στον ουρανό.

Ω νύχτα, είσαι κατάμαυρη
γιατί δεν Τον γνωρίζεις.
Ω μέρα, μάθε από Αυτόν
το φως σου τι σημαίνει.

06.

Ω Αγαπημένε μου,
η σκέψη με κρατά μακριά σου
η σκέψη για το πρόσωπό σου
σκεπάζει το πρόσωπό σου.

Όταν αναπολώ τα χείλη σου... ξεθωριάζουν
Όταν σκέφτομαι τα φιλιά σου... δεν ξανάρχονται.

07.

Χθες βράδυ ήμουν με Εκείνον
που υψώνει την ψυχή μου ως τα ουράνια
Ικέτευα κι εκλιπαρούσα.
Κοιτούσε και χαμογέλαγε.

Η νύχτα πέρασε πριν να τελειώσει η ιστορία μας,
αλλά δεν έφταιγε η νύχτα.
Η ιστορία μας ήταν πολύ μακριά.

08.

Η αγάπη σου είναι η αιτία που υπάρχω
Ο τόπος που αναπαύεται η ψυχή μου.

Είπα : Θα σε αφήσω μονάχο για δύο τρεις μέρες
Αλλά δεν τα κατάφερα.
Ω Αγαπημένε μου, πως να κρατηθώ
μακριά από την αγάπη σου;

09.

Είμαι τρελλός. Είμαι το απόλυτο χάος
Κράτα μου το χέρι.
Ειμαι κενός, δεν μπορώ να βρω τον εαυτό μου
Κράτα μου το χέρι.

Αυτός ο κόσμος είναι γεμάτος στραβά κανάτια,
μα καθένα έχει το καπάκι που του ταιριάζει.
Ομως εγώ είμαι χαμένος, κοίταξέ με, δεν έχω κανέναν.
Κράτα μου το χέρι.

10.

Η ματιά του Αγαπημένου είχε μια δύναμη μαγική
μεταμόρφωσε την χάλκινη ψυχή μου σε χρυσάφι.

Εγώ τον έψαχνα με χίλια χέρια
κι Αυτός με άρπαξε απ΄τα πόδια.

11.

Όλη η ευτυχία του κόσμου
δεν θα μου γιάτρευε εύκολα αυτόν τον πόθο.
Η μόνη γιατρειά είναι ο Αγαπημένος.

Σκέφτηκα : Πόσα λόγια θα του πω όταν τον συναντήσω.

Τον είδα και δεν έβγαλα μιλιά.

...................................................................

Η μετάφραση είναι της Καδιώ Κολύμβα από το βιβλίο Ο Αγαπημένος, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 1995

 ...................................................................


Μετάφραση από τα Αγγλικά από τον G.J.P.

1.

Απελευθερώσου!
Απελευθερωθείτε από αυτήν την σκοτεινή φυλακή
που ονομάζεται κόσμος της ύλης
σύντομα θα δείτε
ότι είστε ο σοφός και η πηγή της ζωής.

2.

Κτύπα,
και η αγάπη θα σου ανοίξει την πόρτα.
Χάσου,
και η αγάπη θα σε κάνει να λάμψεις σαν τον ήλιο.
Πέσε
και η αγάπη θα σε ανυψώσει στους ουρανούς
Γίνε ένα τίποτα,
και η αγάπη θα σε μετατρέψει στα πάντα.

3.

Αν σας ρωτήσουν τι είναι η αγάπη;
Πείτε : Η θυσία της επιθυμίας.
Αν δεν έχετε ήδη αφήσει τις επιθυμίες σας πίσω,
δεν θα νιώσετε ποτέ αγάπη.

4.

Μόνο η αγάπη και ο εραστής
μπορούν να αναστηθούν πέρα από τον χρόνο
Δώστε την καρδιά σας στην αγάπη,
όλα τα υπόλοιπα είναι δεύτερης σημασίας.

5.

Η λογική είναι αδύναμη
όταν προσπαθεί να περιγράψει την αγάπη.
Μόνον η αγάπη είναι ικανή να αποκαλύψει
την αλήθεια της αγάπης και να είναι και ο εραστής.

Εάν θες να ζήσεις, πέθανε μέσα στην αγάπη,
πέθανε στην αγάπη αν θες να παραμείνεις ζωντανός.

6.

Η ψυχή που δεν έχει λάβει ειρήνη και αγάπη από τον Θεό
πόσο χαμένη και αβοήθητη ψυχή που είναι.

7.

Γίνε ένα κύπελο για το κρασί της Αγάπης Του,
προκειμένου να γίνεις άξιος για τον Αγαπημένο.
Γίνε μία αγνή ψυχή,
εγκατέλειψε την ζωή σου για χάρη της αγάπης του Αγαπημένου
Οι δεσμοί της ζωής σου
δεν θα μπορέσουν ποτέ να λυθούν
χωρίς το άγγιγμα της Αγάπης Του.


Για επίλογο θα ήθελα να σας διαβάσω ένα μικρό κείμενο μου :

Μόνον όταν ένας άνθρωπος βγει από το σκοτάδι που το εγώ της αυτοσυντήρησης του τον έχει παγιδεύσει για χρόνια, κάνοντας τον να χρησιμοποιήσει, να εκμεταλλευθεί να εξαντλήσει το κάθε τι γύρω του θα ανακαλύψει πως όλα του τα δημιουργήματα, όλες του οι κατακτήσεις και αποκτήματα δεν ήταν παρά ένα ολοκληρωτικό τίποτα, μια χωρίς σημασία συγκέντρωση αμέτρητων ανούσιων και απατηλών εικόνων που όχι μόνον δεν τον έκαναν ευτυχισμένο, όχι μόνο δεν γαλήνεψαν την ψυχή του αλλά στην ουσία λειτούργησαν ακριβώς στο αντίθετο.
Μόνον η ειλικρινής μετάνοια, η απόλυτη αίσθηση της συμπόνιας, της αγάπης, της υπηρεσίας μέσα από την ευγενική καρδιά μας μπορεί να μας γεμίσει με τέτοια ψυχική τροφή και να μας μεταμορφώσει από κάτι το τόσο δα μικρό και απατηλό και αδιάφορο σε κάτι το τόσο ουσιαστικό γεμάτο θετικότητα και ανθρωπιά Ον που η λάμψη του μπορεί να σκεπάσει ακόμα και αυτή του φυσικού ηλίου.
Δώστε και θα σας δοθεί.
Μόνον μέσα από ειλικρινή υπηρεσία στον συνάνθρωπο και σε όλα τα ζωντανά πλάσματα της φύσης μπορούμε να βηματίσουμε με βεβαιότητα και να μεταμορφωθούμε εσωτερικά και εξωτερικά, και σε αυτό το έργο όλη η πλάση μας καλεί και μας προσμένει.


Δημοσίευση σχολίου